Bookbox

Нашата навика да копаме по гајбите на сè почесто организираните настани со продажба и размена на стари книги низ градов, ни донесе уште еден „бисер“ - збирка статии објавени во 2001, во кои се истражува феноменот на забраните во поранешна Југославија и независна Македонија на театарски претстави, книги и полемички текстови. За некои од нив знаевме, но други навистина нè изненадија, дури и насмеаа.

Со смртта на Дејвид Хокни на 88 години, светот на уметноста загуби еден од своите највлијателни и најиновативни творци. Британскиот сликар, графичар и фотограф, кој остави длабока трага во уметноста на 20 и 21 век, беше препознатлив по својата смела употреба на боите, необичните перспективи и постојаната подготвеност да експериментира со нови технологии. А живееше во духот на слободата кој го промовираше и во своите дела.

„Битката за Сантјаго“ - фудбалскиот натпревар што ги иницирал жолтиот и црвениот картон

Фудбалот денес е еден од најпопуларните и најпрофитабилни спортови во светот. Играчите заработуваат милиони, клубовите се во сопственост на милијардери, а натпреварите привлекуваат огромно внимание. Иако страстите често се разгоруваат, фудбалот генерално не се смета за насилен спорт на теренот. Токму затоа ретките инциденти на екстремно насилство остануваат запаметени во историјата.

Букбокс гледанка: „Амели или карактерот на дождот“ (анимиран, 2025)

Филмот, кој беше номиниран за Оскар за 2026, ја буди носталгијата по детството и потсетува колку силно раните искуства и луѓето што ги среќаваме во тие години го обликуваат нашиот идентитет. 

Жртви на преработеност имало и во 19 век - лекот бил „легитимно безделничење“

Денес зборуваме за „брнаут“, ментална и физичка исцрпеност предизвикана од постојан притисок, прекувремена работа и неможност да се исклучиме од обврските. Но иако поимот изгледа современ, луѓето се соочувале со слични проблеми и пред повеќе од еден век. Викторијанците како лек препорачувале нешто што и денес би звучело како добра идеја: неколку месеци, па дури и години, поминати на сонце покрај Медитеранот.

Гиљермо дел Торо: „Најрадикалното нешто што може да го направите е да бидете оптимист“

Прво што помисливме читајќи го насловот е дека дел Торо инкогнито бил во Македонија, и дека ова е неговата пост-фестум порака, со која сака да ни даде сила. Ама изгледа оптимизмот е насушна потреба на светов воопшто.

„Матрјошка“ (Russian Doll, 2019)

На 1 февруари - ден пред Денот на мрмотот - на Нетфликс излезе серија која само на прв поглед изгледа како верзија на истоимениот филм. Да, главниот лик поминува низ истиот ден, одново и одново. Ама целата работа е малку покомплицирана.

По повеќе од 70 години: цензурираниот текст на Орвел за британската кујна

Кога прв пат прочитавме дека текст на Орвел неодамна е изваден од бункер, си помисливме дека човекот на времето рекол нешто против кралицата, можеби опцул некој сојузник или го најавил брегзит. Ама не, причината за цензура е многу побанална - „варварските“ прехранбени навики на Британците.

Изложба на дела создадени од крв на посетителите

„Црн хоризонт“, која се отвара утре, 9.02 во Шарлероа, Белгија, е дело на двајца Руси - Ерик Булатов и Андреј Молодкин, кои на овој начин протестираат против пропагандните машинерии од која и да е земја. 

Интервју за разводи и погреби

Дисклејмер: текстов е пишуван во состојба на афект по завршување на најновото издание на „Вин-вин“ од 7 февруари, во кое Оливера Трајковска разговара со Горан Бреговиќ. Чуј, разговара!

Koj бил најбогатиот човек на сите времиња?

Се викал Манса Муса, бил император на Мали, а еднаш ја пореметил египетската економија само затоа што поминал низ земјата.

Како сме еволуирале да сакаме хорори

Хорорите секогаш имале своја ниша во популарната култура, а локално слушнавме дека постои дури и неформално здружение на обожаватели на овој жанр. Но изгледа дека ова не е само прашање на вкус, туку дека желбата да се гледа страшно е дел од поширока човечка приказна.

Мелиса МекKарти: „Кога би можела да оживеам нешто, тоа би била демократијата“

48-годишната актерка е номинирана за главна женска улога за „Ќе можеш ли некогаш да ми простиш“, прва нејзина драма после куп комедии како „Жештина“, „Шпион“, „Ловци на духови“. Во интервју за Гардијан зборува за нејзините хобитести раце и дека мрази што во 2019 се занимаваме со луѓе што мразат други луѓе.

Римски-Корсаков како етнолог

Минатата година во светот беа одбележани 100 години од смртта на славниот руски композитор. Помеѓу статиите кои излегоа по тој повод една ни остави посебен впечаток, затоа што го претставува во малку поинакво светло - како ревносен запишувач на народни песни.

Повик за повлекување на 400 научни статии заради неетичко користење органи од кинески затвореници

Студија спроведена од австралиски истражувачи повикува на масовно повлекување на повеќе од 400 научни трудови поврзани со трансплантанција на органи. Причина: сите органи врз основа на кои биле правени трудовите биле неетички добиени од кинески политички затвореници

Нацистот што го доби првиот Оскар за главна машка улога

Бил брилијантен германски актер од времето на немиот филм кој палел и гасел во Холивуд. Но кога продуцентите го отпуштиле затоа што неговиот акцент не бил соодветен за ерата на звучниот филм, си нашол ново вработување. Кај Гебелс. 

„Нашиот пат“ од GP и Steffonator

„Најголема промоција до сега“, велеше најавата за настан одржан на 26 јануари во МКЦ, кој со својата масовност ги затече дури и своите амбициозни промотори. „Стампедо на промоција“, „Редици и навалици за потпишување книга“, гласеа некои од насловите по него, придружени со куп коментари од родители гневни на организацијата и од „сериозни“ литерати згрозени од гужва за книга, a не нивна. Сигнал дека првите локални ѕвезди на дигиталното доба (и можеби на новата книжевност) се тука.

До неодамна сме легнувале два пати во текот на ноќта

Феноменот има име - бифазна или бимодална шема на спиење, која се задржала долго во човечката историја. Кога и зошто се случило да почнеме да спиеме цела ноќ?

„Не ми зборувај додека те прекинувам“

Бидејќи стандардните бон-тон прирачници одамна не се атрактивни, босанскиот автор Ненад Величковиќ и илустраторката Маја Веселиновиќ се обидуваат да им пристапат на младите „од спунт“ - со иронија и благ цинизам, кои за жал на моменти звучат многу реално.

Како да вежбаш како Кафка

Доколку би се нашле во 1910-тите на улиците на Прага ноќе, лесно би можеле да налетате на полуголиот (или целосно голиот) Франц Кафка, кој трча, скока и се растегнува на својот прозорец.

Дау: филмскиот проект кој забега во антрополошки експеримент

Започнал како снимање филм, а прераснал во огромен проект во кој учесниците јаделе, работеле и спиеле на сет историски лоциран во поранешниот Советски сојуз. И тоа со години.

Салвадор Дали воскресе - вистина воскресе

Ars longa, vita brevis e латински превод на изрека која оригинално е на старогрчки, на древниот доктор Хипократ. Но дури ни тој не можел да претпостави дека вештачката интелигенција ќе биде во состојба да продолжи векот не само на уметноста, туку и на нејзините создавачи.

Книга која ги покажува плановите на Хитлер за САД и Канада

Националната библиотека на Канада набавила книга во некогашна сопственост на фирерот, која ги отсликува неговите планови за еврејското население во прекуокеанските земји. Таа покажува што можело да се случи доколку Втората светска војна завршела поинаку.

За да опстане човекот морал прво да се припитоми самиот себе

Ричард Врангам се смета за еден од водечките истражувачи на човечката еволуција. Темата на неговата нова книга, која излезе денес, 29.1, е стара но сè уште актуелна - како да се разбере симултаното постоење на сурова агресивност и кооперативно однесување кај луѓето.

Ник Кејв: Зошто вештачката интелигенција не може да направи одлична песна?

На својот официјален сајт Ред рајт хенд Кејв одговара на одбрани прашања на своите фанови. Некој Петар од Словенија го прашува - Со оглед на тоа што човечката имагинација е последниот бастион на дивината, дали е можно вештачката интелигенција да напише добра песна? Одговорот има врска не само со музика, туку со нашата потреба да сонуваме и да мечтаеме.

Koга здравјето зависи од зборови

Светот на рекламите и маркетингот ни асоцира на конзумеризам, манипулација, генерално лага и измама. И ова е честа тема за расправа со пријатели кои работат во овие сектори. Но со една реклама успеаа за момент да нè замислат, дека можеби понекогаш, само понекогаш, е поинаку.

Научниот експеримент кој ќе трае следните 500 години

Во 2014 неколкумина микробиолози започнаа студија која го редефинира терминот „долгорочна“. Затоа што трае, ни помалку ни повеќе, колку пусто турско.

Од Бразил до Балканот: стапиците на деминутивот

Сè почна од текст во кој се анализира зошто Бразилците сакаат да зборуваат по „бебешки“, односно зошто користат голем број деминутиви. За од Бразил набргу да стигнеме до друго Б - до Балканот.

Феноменот на самозаљубениот актер-режисер

Во новиот Тhe Mule, 88-годишниот Клинт Иствуд кој си игра во сопствениот филм, си мести сцени во кои има тројка со дваесетгодишни девојки. И тој не е единствениот кој го следи старото режисерско - ш`о сакам, тоа си пра`ам.