Bookbox

Паноптиконот (еден можен превод - Севид) е еден од најпознатите архитектонски и општествени концепти во историјата. Замислен кон крајот на 18 век од британскиот филозоф Џереми Бентам, тој требало да биде револуционерен модел за затвори, болници и други институции. Денес овој концепт најчесто се споменува во дебатите за надзор, контрола и приватност, но неговите траги можат да се пронајдат и во реални градби, меѓу кои и еден затвор на грчкиот остров Крф.

Кога ќе се спомене средновековното банкарство, повеќето луѓе помислуваат на трговци, благородници или богати семејства. Но во средновековна Виена важна улога во финансискиот живот на градот имале и женските манастири. Во време кога модерни банки сè уште не постоеле, калуѓерките не само што управувале со значителни средства, туку и позајмувале пари, финансирале имотни трансакции и придонесувале за стабилноста на градската економија.

Промени во Греми наградите за 2027 - пет нови категории

Најпрестижната музичка награда во светот продолжува да се прилагодува на промените во музичката индустрија. Организаторите на Греми наградите најавија воведување на пет нови категории и низа измени во правилата за гласање и номинации, кои ќе важат од изданието во 2027 година. 

Шон Пен ќе режира филм инспириран од нападот врз Капитол

Американскиот актер ќе режира нов филм посветен на настаните од 6 јануари 2021 година, кога приврзаници на Доналд Трамп насилно упаднаа во зградата на Конгресот во Вашингтон. Проектот, кој ќе го реализира во соработка со студиото Ворнер брос, е заснован на сценарио на Пен, а снимањето се очекува да започне во 2027 година.

Кога Европа се плашела од патлиџани

Денес без домати не може да се замисли европската софра - го има во салати, пици, тестенини. Но кога првпат пристигнал во Европа од Америка, наместо во чиниите, завршил во градините како украсно растение. Со векови многу Европејци верувале дека доматот е отровен, па дури и поврзан со вештерство и магија. Потребни биле речиси двеста години за ова црвено овошје да ја надмине својата лоша репутација и да стане едно од најомилените во европската кујна.

Зошто адвокатите толку го сакаат Шекспир?

Кога минатиот месец Оскар Писториус беше осуден за убиство, судијата го опиша случајот како „човечка трагедија од шекспировски пропорции". Правниците често посегнуваат по делата на Бардот, како нивната содржина да има не само уметничка, туку и правничка тежина.

Aнтологиски филмски сцени со холограми

Џеф Десом е режисер и уметник кој работи визуелни ефекти. Неговиот најнов проект е комбинација на мини, рачно скулпторство и висока технологија

Цветови што ги краселе масите на кои се потпишувани значајни договори

Во 60-тите хипиците ставаа цвеќиња во цевките на оружјето.Во нова серија фотографии Тајрин Сајмон ни претставува еден поинаков „флауер пауер" - букети кои стоеле на масите каде светските лидери потпишувале значајни договори за историјата на човештвото.

Нашите за Боуви

Без намера да наддаваме во глупиот натпревар на „Ја го сакав Х кога никој од вас не го сакаше", од луѓе за кои приватно (и јавно) знаеме дека Боуви им бил херој, кои ја свиреле неговата музика, организирале трибјути „за живота" и генерално со години му го следеле ликот и делото, побаравме да напишат збор-два, или да ни дозволат да објавиме нивни постови на темата.

Мемоари на синот на Хантер С. Томпсон

Денес пишувавме за гонзо-новинарството на Шон Пен, што некако логично се поврзува со ликот и делото на Хантер С. Томпсон. Неговиот син има нова книга, „Приказни што си ги кажувам себеси", која го опишува чувството да имаш татко чиј ден почнува со виски и кокаин, а со кого се дружиш само кога заедно чистите пушки.

Контроверзите околу интервјуто на Шон Пен со Ел Чапо

Професионалните новинари скандализирани од „глумењето" новинар на холивудскиот глумец, кој според нив погазил куп етички принципи во портретирањето на нарко-босот. A да не се они малку љубоморни?

Боуви го одговара Прустовиот прашалник

Во 2009 Венити Фер објави книга „Прашалникот на Пруст: 101 познати личности за љубовта, среќата и смислата на животот". Еве ги одговорите на Боуви од август 1998 - по малку груби и саркастични, но на линија со она што тој го смета за негова најмаркантна особина.

Таткото на фитнес справите од 19 век (со кои денес тешко би се справиле)

Иако на прв поглед изгледаат како да се за мачење, овие машини биле врв на „механотерапијата", метод на одржување на здравјето промовиран во време кога докторите за оваа цел главно советувале „пуштање крв".

Вистинскиот лик зад „Џој"

Moтото на новиот филм на Дејвид О. Расел, со Џенифер Лоренс во главната улога, гласи: „Инспирирано од вистински приказни за храбри жени. Особено на една од нив".

Книги како билети за метро

Ем реклама, ем добро потрошено време дур се клацкате низ градскиот превоз - книги со десет гратис возења, и картичка која потоа може да се надополни или да подари. 

Кога фановите ги „убиваат“ своите идоли

Правилото гласи: за секоја дружина обожаватели постои паралелна, исто толку гласна дружина анти-обожаватели. Но најнтересното е кога најголемите фанови на некоја позната личност стануваат и нејзини најагилни хејтери.

Што се случува кога писател не може да си го доврши делото?

Умирале, се откажувале, мистериозно ги прекинувале - сите овие се можни причини зошто некои дела остануваат без својот крај. Но понекогаш тоа се доживува потрагично, што пак врши неверојатен притисок врз оној којшто треба да ја нахрани јавноста. А сè што сакал на почетокот било да си пишува раат.

Неверојатното нешто што го правиме додека муабетиме

Разговарањето со други луѓе најчесто се одвива толку спонтано што не забележуваме дека притоа се служиме со една од најголемите човечки вештини - надоврзувањето, со неверојатна брзина, на муабетот веднаш по точката којашто ја става нашиот соговорник.

Феноменот на детските хорови

Детски гласови сплотени во хармонија асоцираат на нешто божествено и трогателно, измамуваат насмевка и се одличен детокс по нервозно поминат ден. Истовремено, во гледањето војнички дисциплинирани дечиња во униформа знае да има и нешто вознемирувачко.

Херојската изведба на Симфонијата бр. 7 на Шостакович

Во воена опсада, кога луѓето умираат по улици од глад, последно на коешто човек би помислил е музика. Но изведбата на едно дело во Ленинград во 1942 имала огромно психолошко влијание врз неговите жители.

Уметничкиот проект што ќе пристигне на Месечината во 2017

Во 1970-тите на вселенските летала Пионир 10 и 11 беа поставени плочи кои содржеа податоци за животот на Земјата, за вонземјаните да знаат со кого би имале работа ако баш решат да нè контактираат. Но она што наскоро ќе биде испратено на Месечината како уметничко-научен проект којшто го претставува човештвото е многу пооткачено.

„Јастог" (2015)

Веројатно има и почудни начини да ти почне новата година отколку на 1 јануари, веднаш по Виенскиот концерт, со титкањето на СМС пораки кои посакуваат „многу љубов и здравје", да си пуштиш филм од Јоргос Лантимос. Ама тешко дека некои од другите опции би биле толку иронични.

„Љубовниците од Верона“ од Предраг Луциќ

„Ромула и Стафилус искачаа тука", „Спиев со келнерката", „Атиметус ме напумпа"... Да имало Фејсбук пред две илјади години овие графити би биле статусите на жителите на Помпеја, пронајдени на камените ѕидови на градот под Везув.

Сенфот на Кант и сладоледот на Ниче

Ако ви се здосадени стереотипните новогодишни посластици, а сакате истовремено да ги импресионирате гостите со вашето познавање на филозофијата, еве предлог-празнично мени, базирано на она што го јаделе познатите филозофи, или на нивните ставови кон уживањето. Комбинацијата Ниче/Сартр ни се гледа доволно разумна - цигари и седативи со изворска вода. 

Ханеке ќе снима филм за мигрантската криза

По неговиот оскаровец „Љубов", Ханеке се враќа со „Среќен крај", којшто ќе се занимава со судбината на бегалците кои се обидуваат да влезат во Европа.

120 години филм во 120 секунди

На 28 декември се навршија век и две децении од прикажувањето на првиот комерцијален филм на светот. Кој знае како би реагирале браќата Лимиер да знаат што се случило во меѓувреме.

Како (и зошто) да дезинфицирате книга?

Пред некое време пријатели ми донесоа домашна ракија - ја м'кнеле од Хрватска уредно спакувана ќеса, а во истата ставиле и неколку книги.

Која била Артемизија Џентилески?

Една од ретките жени-сликари на италијанскиот барок, Артемизија денес се смета за еден од најдобрите наследници на стилот на Караваџо. Но нејзините дела, полни со насилство и крв, се всушност последица на нејзината трагична животна судбина, која е тема на документарец кој беше прикажан вчера, 28.12, на Би-би-си 4.

Mадам Клод - најпознатата сопственичка на бордел во Франција

Звучи како лик од роман, но Мадам Клод била многу реална, некрунисана кралица на Париз, со врски во највисоките владини кругови, но и помеѓу уметници како Марлон Брандо или Марк Шагал.