Bookbox

Паноптиконот (еден можен превод - Севид) е еден од најпознатите архитектонски и општествени концепти во историјата. Замислен кон крајот на 18 век од британскиот филозоф Џереми Бентам, тој требало да биде револуционерен модел за затвори, болници и други институции. Денес овој концепт најчесто се споменува во дебатите за надзор, контрола и приватност, но неговите траги можат да се пронајдат и во реални градби, меѓу кои и еден затвор на грчкиот остров Крф.

Кога ќе се спомене средновековното банкарство, повеќето луѓе помислуваат на трговци, благородници или богати семејства. Но во средновековна Виена важна улога во финансискиот живот на градот имале и женските манастири. Во време кога модерни банки сè уште не постоеле, калуѓерките не само што управувале со значителни средства, туку и позајмувале пари, финансирале имотни трансакции и придонесувале за стабилноста на градската економија.

Промени во Греми наградите за 2027 - пет нови категории

Најпрестижната музичка награда во светот продолжува да се прилагодува на промените во музичката индустрија. Организаторите на Греми наградите најавија воведување на пет нови категории и низа измени во правилата за гласање и номинации, кои ќе важат од изданието во 2027 година. 

Шон Пен ќе режира филм инспириран од нападот врз Капитол

Американскиот актер ќе режира нов филм посветен на настаните од 6 јануари 2021 година, кога приврзаници на Доналд Трамп насилно упаднаа во зградата на Конгресот во Вашингтон. Проектот, кој ќе го реализира во соработка со студиото Ворнер брос, е заснован на сценарио на Пен, а снимањето се очекува да започне во 2027 година.

Кога Европа се плашела од патлиџани

Денес без домати не може да се замисли европската софра - го има во салати, пици, тестенини. Но кога првпат пристигнал во Европа од Америка, наместо во чиниите, завршил во градините како украсно растение. Со векови многу Европејци верувале дека доматот е отровен, па дури и поврзан со вештерство и магија. Потребни биле речиси двеста години за ова црвено овошје да ја надмине својата лоша репутација и да стане едно од најомилените во европската кујна.

Mултимедијална изложба посветена на Велвет Андерграунд во Париз

Група како оваа можела да се состави само во Њујорк од шеесетите на дваесетиот век. Но 50 години по снимањето на нивниот прв албум, Велвет Андергрануд е тема на голема мултимедијална изложба, не во Големото јаболко, туку во концертната сала на Париската филхармонија.

13 варијации на тема „секс, дрога и рокенрол"

Ова е хедонистичкото тројство кое на многумина им го скрати животот. Но познатата изрека има своја историска позадина и локални варијанти во различни јазици, кои звучат не загрозувачки, туку животно продолжувачки.

Ксенија Сидорова или „принцезата на хармониката"

„Џентлмен е оној што знае да свири хармоника, ама не свири". Вака гласеше антологиската дефиниција на Том Вејтс. Но тој заборавил една работа, дека хармоникашот може да биде и - жена.

100 години од раѓањето на Грегори Пек

„Никој од Гaри Купер наваму нема речено 'Да т'ибам' на екран со поголема убедливост од Грегори Пек, којшто понекогаш, заради неговиот едноставен изглед, е нарекуван Линколн од Беверли Хилс".

Што е спротивно од фикција?

Во македонските писателски и издавачки кругови до скоро важеше поделбата на проза, поезија и драма, а сè друго беше „стручна литература". Но со зголемениот број преводи на теориски дела од англиското говорно подрачје, полека се наметна потреба од ново катче во книжарниците и во нашите глави - категоријата „нефикција". Зошто ова звучи погрешно?

Загор или за југословенскиот капитализам

Викендов, како што пренесоа и нашите медиуми, на 87 години почина Галиено Фери, цртач на стрипот со којшто израснаа бројни генерации.

Уметноста на посветата

Неколкуте зборови на почетокот на книгата „за тој и тој/таа и таа/тие и тие.." откриваат многу за оној кој ја напишал и неговите семејни, љубовни и социјални врски. Посветите можат да бидат трогателни, забавни, но и мистериозни, и да кријат некаква тајна порака.

Како го викаат симболот @ низ светот?

Рејмонд Томлинсон, човекот кој го измисли и-мејлот, почина пред околу еден месец. Тој е истовремено и човекот кој го воведе @ во електронската комуникација. Во различни јазици асоцијациите за неговата форма, па оттаму и неговото име, се различни.

Kнижевни л'жги и местенки

Писателите и онака професионално „лажат", но кога на нивните зафрканции ќе наседнат други писатели, е тогаш е вистински априлилили.

Почина ѕвездата во светот на архитектурата Заха Хадид

Светски познатата архитектка со иранско потекло, со титула „Дама“ од британската кралица, почина на 65 години од инфаркт.

„Мортал комбат" со филозофи, или за очајните обиди за популаризација на науката

Ништо против пародизирањето наука и вицкасто играње со филозофски идеи. Ама каде е невидливата граница после која обидот интелектуалецот да подаде рака кон масовната култура всушност станува тривијализација и вулгаризација на интелектуалноста?

Mистериозните купчиња книги кои поврзуваат луѓе низ светот

Човекот се вика Шахријар Малик, а неговиот „проект" е - оставање купчиња книги од сопствената библиотека на прометни места низ Њујорк.

Музејска изложба целосно направена од деца

„Куратор" освен на безобразно, асоцира на човек со куп дипломи и долго искуство со организирање изложби. Но една нова поставка во Националниот музеј во Варшава покажува дека за да составиш изложба доволно е да си - дете.

Автопат што пее

Автопатиштата нам ни асоцираат само на една работа - досада. Возиш брзо и едвај чекаш да стигнеш од точка А до точка Б, без многу-многу да те интересира пејсажот или стоењето по бензински. Ама властите од Албукерки, Њу Мексико, се досетиле како да му дадат шмек на ваквото патување.

Што сè може да се каже во филм од 50 секунди?

Во градот Труро во Англија се одржува непомпезниот, но интересен „Предизвик на филм од 50 секунди" (50-Second Film Challenge), фестивал на кој се прикажуваат филмови кои не траат подолго од пет-шестини од минута. Ова е скратена верзија од минатогодишната, кога филмовите траеле 90 секунди.

Концерт за виолончело, бомбардери и славеј

На 19 мај 1924, само две години по раѓањето на радиото Би-би-си, слушателите за прв пат преку радио брановите можеле да слушнат исклучителен дует во живо од една градина во Англија. 

Дали ни е потребен театар?

Интегралната порака по повод светскиот ден на театарот од рускиот режисер и професор Анатолиј Василев. За сите оние на сцената, во гримиорните и зад кулисите, кои прават за миг да го подзаборавиме, или напротив, со поинакви очи да погледнеме кон она што ни се случува во еден друг театар - реалниот живот.

Џереми Ајронс: „Бетмен е секој оној којшто поставува прашања“

Во рок од еден месец, 67-годишниот актер има една театарска и три филмски премиери. Во интервју за Гардијан тој зборува за статуетката на Буда на која ѝ се обраќа додека подготвува улога, за крајот на американската демократија и за поуката на Бетмен против Супермен, во којшто го игра Алфред.

Писмо од децата на големиот град

На песнава наидовме случајно, во учебникот за четврто. Не знаеме кога е напишана - ако е одамна, тогаш чичковците инженери и проектанти изгледа ја имаат подзаборавено молбата на децата. Ако е напишана скоро - нејзе треба да ја испочитуваат час поскоро, додека овие сè уште ги држи мисла дека живеат во „прекрасен град“. 

Зошто има толку малку филмски секс со актери над 60 години?

Дали навистина повозрасните немаат желба и потреба за секс, или филмаџиите едноставно го прескокнуваат овој момент, само затоа што не е убав „за око"?

Отворено писмо на двајца џезери до следните генерации

Кога прв пат го прочитавме текстов ни се виде малку лигав, на граница меѓу коелјовштина и квази-верска проповед. Но после сфативме дека нашиот цинизам не е последица, туку веројатна причина на тоа толкување. Во суштина сè во писмото е точно - останува да го остварат некои помалку цинични од нас.

Енди Гроув и предноста на параноиците

Во неговата книга од 1996, основачот и извршен директор на Интел, кој почина неделава на 79 години, преку сопствените успеси и грешки во бизнисот гради цела стратегија на менаџирање и раководство. Неговиот совет - ако сте бизнисмен, мора да го очекувате најлошото.

Во чест на филмските монтажерки

Од Деде Ален („Бони и Клајд") до овогодишната победничка во категоријата монтажа, Маргарет Сискел за „Лудиот Макс", ова видео е трибјут за 10 жени во професија која постојано е засенета од режисерите, продуцентите и актерите, но која игра огромна улога во финалниот изглед на филмот.