Од каде потекнува изразот „оставен на цедило“? 

Денес најчесто го користиме кога сакаме да кажеме дека некој бил изневерен, напуштен или оставен без помош во тежок момент. Но, малкумина знаат дека потеклот на изразот кој спомнува некое чудно цедило е поврзано со стар селски обичај и народна поговорка, забележана уште во 19 век.

Изразот „ме остави на цедило“ во македонскиот се користи за некој што е оставен сам на себе во тежок и опасен момент, кога му била потребна помош. Но истиот се користи и во други јазици, на пример во српскиот, од каде можеме да ја следиме неговата еволуција. Во својата книга „Српски народни поговорки и други изрази“ од 1849 година, Вук Стефановиќ Караџиќ ја запишал поговорката во нејзината првобитна форма: „Остана како брбушка (брабоњак) на цедило.“

Објаснувањето е сосема буквално. При молзење овци или кози, млекото се процедувало низ специјално цедило. Доколку животното за време на молзењето оставело измет во садот, по процедувањето млекото поминувало низ цедилото, а изметот останувал на него. Токму оваа слика станала симбол за некој што е оставен зад себе, посрамен или без ничија поддршка.

Со текот на времето првиот дел од поговорката исчезнал од секојдневниот говор, а изразот го задржал своето преносно значење.

Иако денес ретко кој го знае неговото вистинско потекло, „останал на цедило“ останува еден од најсликовитите примери за тоа како секојдневните искуства и обичаи на нашите предци се претвориле во изрази што и денес ги користиме речиси несвесно.

14 јули 2026 - 13:06