Bookbox

Паноптиконот (еден можен превод - Севид) е еден од најпознатите архитектонски и општествени концепти во историјата. Замислен кон крајот на 18 век од британскиот филозоф Џереми Бентам, тој требало да биде револуционерен модел за затвори, болници и други институции. Денес овој концепт најчесто се споменува во дебатите за надзор, контрола и приватност, но неговите траги можат да се пронајдат и во реални градби, меѓу кои и еден затвор на грчкиот остров Крф.

Кога ќе се спомене средновековното банкарство, повеќето луѓе помислуваат на трговци, благородници или богати семејства. Но во средновековна Виена важна улога во финансискиот живот на градот имале и женските манастири. Во време кога модерни банки сè уште не постоеле, калуѓерките не само што управувале со значителни средства, туку и позајмувале пари, финансирале имотни трансакции и придонесувале за стабилноста на градската економија.

Промени во Греми наградите за 2027 - пет нови категории

Најпрестижната музичка награда во светот продолжува да се прилагодува на промените во музичката индустрија. Организаторите на Греми наградите најавија воведување на пет нови категории и низа измени во правилата за гласање и номинации, кои ќе важат од изданието во 2027 година. 

Шон Пен ќе режира филм инспириран од нападот врз Капитол

Американскиот актер ќе режира нов филм посветен на настаните од 6 јануари 2021 година, кога приврзаници на Доналд Трамп насилно упаднаа во зградата на Конгресот во Вашингтон. Проектот, кој ќе го реализира во соработка со студиото Ворнер брос, е заснован на сценарио на Пен, а снимањето се очекува да започне во 2027 година.

Кога Европа се плашела од патлиџани

Денес без домати не може да се замисли европската софра - го има во салати, пици, тестенини. Но кога првпат пристигнал во Европа од Америка, наместо во чиниите, завршил во градините како украсно растение. Со векови многу Европејци верувале дека доматот е отровен, па дури и поврзан со вештерство и магија. Потребни биле речиси двеста години за ова црвено овошје да ја надмине својата лоша репутација и да стане едно од најомилените во европската кујна.

Приказната за шесте деца кои 14 години не излегле од дома

Го гледавте „Соба" и бевте потресени? Ајде сега нешто документарно, не за соба туку за стан, и не за едно дете и мајка, туку за шест и авторитарен татко.

Џезерот што сакаше да стане претседател

Американците се толку отечени од моменталната претседателска кампања во земјата, што почнуваат да се сеќаваат на некои подобри времиња, кога во сето тоа имало и повеќе хумор и многу музика.

Човекот кому на сон Господ му рекол да прави гитари за деца

Кога пред три децении Ед Стили, кој денес има 85 години, почнал да изработува инструменти, всушност немал појма што прави. Немал никакво искуство ниту некој да го подучи, а богами немал ни материјали, освен остатоци од дрво од пиланата каде работел. Ама имал едно нешто што не се купува - верба.

Оксфордскиот речник е мачо

Бура бесни реакции го принудија познатиот издавач да ги ревидира сексистичките примери во неговите изданија.

Учебници од кои дувате и на јогурт

Едно пишување домашно ни отвори неколкучасовна работа. Што би рекле во басните, извлековме наравоучение.

Уметникот е на шоља

Лиса Леви е сликарка, концептуален уметник, комичарка и самопрогласен психотерапевт. Нејзиниот најнов проект - седење два дена на клозетска шоља, како форма на протест против сето срање во современата уметност.

Јурак от Петроф и Синиша Орешчанин

Букбокс демо е за дела во ракопис, необјавувани на хартија, без лектура и коректура, без корица и ISBN број. Тие се од неврзаните - и да останат 'демо' тоа воопшто нема да ги засегне. Флуидноста на форматот ги ослободува, а нам ни дава увид во она што се случува вон главните и често застојани издавачки текови. Луѓето пишуваат по дома, и понекогаш пишуваат добро. Пишуваат на македонски и на нам блиски јазици. Ако некому помогнеме да биде преведен и објавен супер. Ако не, барем ќе знаеме дека постои.

Соба (2015)

Ко за почеток два совета:

1. Ако сте родител (посебно мајка) обавезно гледајте го филмов.

2. Ако сте родител (посебно мајка) никако не го гледајте филмов*

* или барем спремете марамчиња 

„Покорување" од Мишел Уелбек

Нешто повеќе од една година по излегувањето на романот и трагичните настани со коишто беше (не)намерно поврзуван, со малку постудена глава да видиме - за што зборува романот на Уелбек?

Магијата на тоа да не ти е гајле

Целосниот назив на книгата за којашто станува збор е: „Магијата на к*р ме боли: како да престанеш да трошиш време што го немаш со луѓе што не ти се допаѓаат, правејќи нешта што не сакаш да ги правиш". Од одма препознавте дека таа е и за вас?

„Јазик" не постои?

Лесно е да напишеш текст со ваков наслов, а притоа да си Американец, професор на Колумбија и лингвист кој генерално се радува на разновидноста на дијалектите, промовирајќи го тоа мноштво пред идејата за еден единствен монолитен „јазик". Кога би го напишал наш човек, тоа веднаш би звучело како негирање и на јазик, и на народ, и на куќен совет и на роднини до трето колено. А објаснувањето некако има смисла.

Јога за писатели (со локални варијанти)

Спондилоза, сколиоза, мигрена, „карпал" синдром, заседеност, вертиго од постојано гледање во трепкачкиот курзор, мамурлук и стрес. Сето ова (а сигурно и повеќе) се професионални болести, дури и на остварените писатели.

Кога Скарлет Јохансон и Боуви го пееја Вејтс

Во 2008 Скарлет Јохансон го објави Anywhere I Lay My Head - нејзин деби албум кој содржи исклучиво кавери на песни на Вејтс. Уште во најава некои од нас (од чиста љубомора) го оценија проектот како арогантен, а Јохансон за добра актерка, која гребејќи се од музички пославните од неа сака да покаже дека може да биде и пејачка.

Комичарот што сними цел џез албум, иако врска нема од свирење

Х. Џон Бенџамин, гласот зад анимираниот „Арчер", со богата филмска и телевизиска биографија, има повеќе таленти. Но свирењето пијано не е еден од нив. Со само три часа вежбање, тој сепак успеа околу себе да собере познати музичари и да сними албум со прилично искрен наслов.

24-часовен инвентар на нашите животи

Колку различни предмети допирате во тек на еден час, или во тек на денот? Една фото-серија покажува не само дека се тоа многу предмети, туку и како тие се разликуваат од култура до култура

Која е авторката на романот врз чија основа е сниман „Керол"?

„Филм за лезбејска љубов" е точен, но прилично површен опис на она што се случува во „Керол", филмот на Тод Хејнс номиниран за шест оскари. Книгата нуди малку подетален увид во контекстот на приказната и во политичките ставови на нејзината авторка.

Девојката која се соблекува по музеи

Дебора де Робертис, перформанс-уметник од Луксембург, е уапсена во Музејот Орсеј во Париз заради тоа што се соблекла пред „Олимпија" на Мане.

Вистинскиот „повратник" или приказната за Хју Глас

„Човек, ѕвер, светец, маченик, дух" - вака го опишува Инариту главниот лик во неговиот филмски еп, човекот кого историјата го памти како Хју Глас, а американскиот фолклор како супер-херој.

Русија забранува пцуење во затвори

Да забраниш пцуење со декрет, па уште и во затвори? Вакво нешто може да му текне само на политичар, кој е доволно самобендисан да не мисли дека можеби еднаш ќе заврши таму. И ќе реди сè по список.

Осумте номинации за Оскар кои биле повлечени

Ваквите случаи биле ретки, но сепак Академијата понекогаш одлучувала да поништи номинација или да дисквалификува некој филм откако тој бил номиниран. Еднаш дури одзеле Оскар на филм што веќе го добил. Еве неколку такви примери.

Боуви, Елвис и Блејд Ранер

После смртта на Боуви излегоа толку статии и муабети што веќе тешко ги следиме. Но после оваа теорија веќе немаме што да додадеме.

Сите лица на Алан Рикман

И пак од рак, и пак на 69 години - уште еден голем Британец го напушти овој свет. Стинг деновиве е забележан како поагилно вежба тоа јогата, Брајан Фери почесто се загледува во огледало, а и на Стивен Фрај нешто не му е баш најарно. Само Кит Ричардс не покажува знаци на тревога.

Доделена наградата Прицкер за 2016

Еквивалентот на Нобел за архитекти оваа година го доби 48-годишниот Чилеанец Алехандро Аравена. Суштината на неговата работа не е само во објектите кои ги има дизајнирано, туку во пристапот кон луѓето кои треба да живеат и работат во нив.