Професорот Китагава од Универзитетот Кјото ја доби Нобеловата награда за хемија за 2025 година, заедно со Омар Јаги и Ричард Робсон, за создавањето и развојот на порозни координациони полимери. Личниот придонес на Китагава беше во развојот на стабилни метално-органски рамки (MOF) од трета генерација, кои се значително помалку крути од претходните.
Метално-органските рамки се синтетизираат со метални јони и органски поврзувачи. Овој образец се повторува многупати, создавајќи огромна, отворена, честопати тридимензионална кристална структура. Рамките се високо порозни, па можат да заробат други молекули и имаат потенцијал за складирање гасови. Китагава објаснува дека еден грам MOF може да има површина на фудбалски терен.
Во обраќање на хемиски конгрес во Антверпен, нобеловецот забележа дека со користење на порозни материјали како MOF, би можеле да се извлекуваат суровини од воздухот - јаглерод, кислород и водород – за да послужат како индустриски горива. Предноста на овие материјали е тоа што се достапни во секоја земја, ги има во изобилство и не ги загрозуваат ограничените ресурси.
Луѓето веќе го користат азотот од воздухот, на пример во процесот Хабер-Бош за производство на амонијак за вештачки ѓубрива. Но, водородот се извлекува од подземни извори, од природен гас и нафта. Во иднина ќе биде можно да се обезбедува водород преку разложување на водена пареа и да се комбинира со азот за да се добијат ѓубрива и разни хемикалии, забележува Китагава.
Водородот би можел да се искористи и во процесот Фишер-Тропш за производство на горива. Преку реакција на обратна конверзија на водена пареа и јаглерод диоксид би се добила смеса од јаглерод моноксид и вода. Со сушење на смесата и додавање водород се добива синтетички гас, кој преку реакција со метални катализатори може да се претвори во течни јаглеводороди.
Китагава предупредува дека неговата визија за експлоатација на „невидливото злато“ од воздухот денес би била скапа за спроведување и претставува проект за чија реализација би биле потребни 50 години.
Денес можеме да ги проектираме овие технологии и науката зад нив, но проблемот е од политичка природа, бидејќи владите најчесто размислуваат само за следните две до три години. Токму затоа ја прифатив оваа покана за предавање, за да ја промовирам оваа идеја меѓу младите, вели Китагава.
