Bookbox

Кога ќе се спомене средновековното банкарство, повеќето луѓе помислуваат на трговци, благородници или богати семејства. Но во средновековна Виена важна улога во финансискиот живот на градот имале и женските манастири. Во време кога модерни банки сè уште не постоеле, калуѓерките не само што управувале со значителни средства, туку и позајмувале пари, финансирале имотни трансакции и придонесувале за стабилноста на градската економија.

Без разлика дали се работи за натпревар во Англија, Аргентина, Германија или Бразил, едно нешто е заедничко за фудбалските навивачи ширум светот – шаловите. Денес тие се неизбежен дел од навивачката култура и симбол на припадност кон омилениот клуб. Но нивната историја не започнала како маркетиншки производ или навивачки реквизит. Напротив, првите фудбалски шалови имале многу попрактична намена – да ги заштитат навивачите од студот на британските зими.

Шон Пен ќе режира филм инспириран од нападот врз Капитол

Американскиот актер ќе режира нов филм посветен на настаните од 6 јануари 2021 година, кога приврзаници на Доналд Трамп насилно упаднаа во зградата на Конгресот во Вашингтон. Проектот, кој ќе го реализира во соработка со студиото Ворнер брос, е заснован на сценарио на Пен, а снимањето се очекува да започне во 2027 година.

Кога Европа се плашела од патлиџани

Денес без домати не може да се замисли европската софра - го има во салати, пици, тестенини. Но кога првпат пристигнал во Европа од Америка, наместо во чиниите, завршил во градините како украсно растение. Со векови многу Европејци верувале дека доматот е отровен, па дури и поврзан со вештерство и магија. Потребни биле речиси двеста години за ова црвено овошје да ја надмине својата лоша репутација и да стане едно од најомилените во европската кујна.

Бенд што свири тонови кои „не постојат“ стана светски хит

Необичен рок-дует од Канада стана вистинска интернет сензација со музика што звучи како да доаѓа од друга планета. Облечени во костими со точки и маски, членовите на групата „Анжин де Поатрин“ (Aнгина пекторис) привлекоа милиони гледачи на Јутјуб со звук што не се вклопува во традиционалните правила на западната музика. Нивниот успех не ги заинтересира само љубителите на музиката, туку и научниците, кои преку физиката и невронауката се обидуваат да објаснат зошто токму овие необични мелодии толку силно го привлекуваат вниманието на публиката.

Дали постои природно „зло“?

Разликата помеѓу катастрофи предизвикани од ентитети кои не можат да бидат одговорни за нивните последици, и такви за кои се виновни луѓето, е важна тема во историјата на филозофијата. Ваквата поделба претпоставува дека светот на „вишите сили“ и оној на човекот се независни, и дека постојат два типа зло, природно и морално. Kласично „иле“ кога треба некој да се оправда, од доцнење на работа, до жртви во земјотрес или поплава. 

Интелектуалците се фрикови

Луѓето кои специјализираат во анализирање идеи најчесто се екстремно атипични во нивните општества. Во статистичка смисла тие се необични суштества, фрикови. Во ова помагаат и популистите, кои ги прогласуваат интелектуалците (особено оние кои нема да ги придобијат за нивните каузи) за арогантни и себични „изроди“, кои се вон овој свет. Aма можеби вториве, колку и да претеруваат, се всушност во право.

Древната историја на мамење на Олимписките игри

Древните Олимпијци немале такви хемикалии какви што им стојат располагање на денешните спортисти, но тоа не значи дека не мамеле. 

Компанија што втиснува пепел од починати во винили

Вчера пишувавме за советските винили снимени на рентгенски плочи. Продолжуваме со нешто уште помузикално - кремирани остатоци претворени во албум.

Како истовремено да одиш и да читаш? (не на мобилен)

Не сме баш сигурни дека ова е вештина која би требало да се препорачува. Ама па ако луѓе паѓаат од карпи и се удираат од автомобили дур ловат Покемони, можете и вие малку да ризикувате читајќи книга по скопските улици.

Tajната историја на советските винили снимени на рентгенски плочи

Стивен Коутс десет години свирел низ Русија со неговиот бенд, а пред четири на бувљак во Санкт Петерсбург наишол на нешто што изгледало како музички албум изрежан на рентгенска плоча. Така почнал неговиот интерес за историјата на овој феномен - пиратирани плочи под име „коски“ или „ребра“ од времето на Студената војна, кои содржеле забранувана западна музика.

„Петар Пан“ е прикриена студија на детската душа

Џ. М. Бари е автор на класичната приказна за летачкото момче, кое не сака да порасне. Но иако на прв поглед ова изгледа како бајка, авторот бил всушност многу пред своето време во областа на когнитивната психологија.

Конечно филм за психијатрискиот случај кој бил еден од креаторите на Оксфордскиот речник

По скоро дваесет години откако се купени правата за филмот, Гибсон и Пен ќе играат во „Професорот и лудакот“, за човек кој своите 10,000 лексикографски единици ги испраќал во Оксфордскиот речник од - психијатриска болница.

Дали средовечноста е проблем?

Во последниве неколку месеци се појавија дури три нови книги кои се занимаваат со средовечноста како со проблем со кој човек (посебно жена) треба лавовски да се соочи. Ако средовечноста навистина „се паѓа“ во средина на животниот век, тогаш зошто се доживува како да е сосема близу до немоќта и до смртта?

Џон Кејџ за металци

Во историјата на музиката имало разни верзии на славните 4 минути и 33 секунди на Кејџ, но колку што знаеме не и ваквa. Ќе си речете тишина си е тишина, ама па жанрот си повлекува.

„Лавиринт на лаги" (2015)

Германски филм за франкфуртското судење од 1958 на оние кои учествувале во злосторствата во Аушвиц - прво од ваков вид спроведено од германски суд, не според меѓународното право туку според тогаш важечки домашни закони. И покрај моќта на темата, филмот сепак е прилично млак.

Кога деца на точак пренесувале дрога низ Америка

Во 1908 Луис Хајн (Lewis Hine), ангажиран од Националниот комитет за детски труд, почнал да ги фотографира децата-курири на велосипеди, кои пренесувале пораки и предмети до фирми, бордели и продавници. Целта била да се обелодени нивната експлоатација, како и да се види во каква средина растат.

Русите ќе му ставаат гаќи на Давид

Во центарот на Санкт Петерсбург неодамна е поставена копија од славната статуа на Микеланџело. Една повозрасна граѓанка се побунила затоа што е гол. Сега целата работа ќе оди на гласање.

Биографија за почит: Дејвид Ќелавиот Орел

Некролозите кои излегоа по неговата смрт го опишуваат како „актерот од Игра со волците". Но појавувањето во филмот со Кевин Костнер изгледа било најнеинтересното нешто што го направил овој човек.

Работни наслови на славни романи

Сте ја читале „Трималчио во Вест Ег?" А сте го гледале филмот направен според неа? Веројатно да, ама не ја препознавате затоа што тоа бил еден од работните наслови на „Големиот Гетсби".

Moже ли човек навистина да се смени?

Знаете она кога другар ви вика дека „се променил" и дека со оваа девојка „ама стварно" ќе биде верен? Си викате „аха, 100%", и веднаш му ја одземате можноста да покаже дека тоа навистина може да се случи. Можеби грешите.

Како изгледала Британија пред Ролинг Стоунси?

Џулијан Темпл („Апсолутни почетници") има нов документарец. На прв поглед е за Кит Ричардс. На втор, неговиот славен лик е само повод за истражување на социјалната историја на Британија по Втората светска војна, до формирањето на Стоунси.

Архива на многу лоши вицови за (нечии) мајки

Да е Цепенков жив на интернет би имал куп материјал за архивирање. Едни такви современи, американски „Цепенковци“ имаат направено изложба за вицови во врска со мајките од различни култури. А мајките, пустите, ни криви ни должни, во нив се и грди, и глупи и дебели.  

Повторна средба на децата од сликите на Норман Роквел

На 100-годишнината од неговата прва новинска илустрација, во музејот посветен на Роквел се собраа шест од некогашните деца од неговите слики. Нивните спомени покажуваат колку Америка и светот се смениле во последниве децении. Но и колку некои работи останале исти.

Како е да гледаш идеи како форми?

За некои луѓе гледањето на работите „од друг агол" не е метафора - тие навистина можат да ја видат формата на вашите (или на сопствените) идеи и врските помеѓу нив. Нешто како да имаш вграден Пауер поинт во главата.

Некои луѓе не се луѓе

Огранокот на американскиот ПЕН центар (Меѓународното писателско здружение) од Њу Ингланд доделува „награди за книжевна исклучителност" на музичари кои се истовремено автори на стиховите на нивните песни. Овогодишни добитници се Том Вејтс и Џон Прајн.

Aмазонското племе што ја руши теоријата за вродените музички вкусови

Цимане, население кое живее во Боливија, го става под знак прашалник досегашното сфаќање за тоа зошто (и дали воопшто) луѓето повеќе сакаат хармонични созвучја, а не дисонантност.

Авторот на мемоарите на Трамп „длабоко се кае" за книгата

„Уметноста на договорот", објавена во 1987, која помина 51 недела на бестселер листата на Њујорк Тајмс, направи Американците во Трамп да гледаат шармер со неверојатно чувство за бизнис. Ко-авторот, а всушност вистински автор на книгата, Тони Шварц, сега вели дека со неа ставил „кармин на свиња".