Европејците со години се изложени на монотоно удирање во воените барабани, како тинитус по експлозија на бомба: Ќе има војна во 2029. Во 2030. Русија доаѓа. Русија напаѓа. Русија ќе биде подготвена за пет години.
Од изјавата во јануари 2024 година на германскиот министер за одбрана Борис Писториус дека Русија би можела да развие капацитети за напад на членките на НАТО во рок од 5 до 8 години, па до крајот на минатата година имало најмалку 15 повторувања на истата порака во разни варијации од НАТО, ЕУ, Британија, балтичките земји, Полска...
Генијалноста на овие предупредувања е дека тие воопшто не се предвидувања. Никој не вели: „Русија ќе нападне“. Сите велат: „Русија би можела да нападне. Русија би била способна. Се подготвува. Не може да се исклучи“. Тоа на секоја изјава ѝ дава имунитет од одговорност.
Реторичко ремек-дело е изјавата на Доналд Туск, во која буквално не тврди ништо, а сепак сугерира сè: „Европа влегува во предвоен период“. На ништо не се повикува и ништо не мора да докажува, а политичко влијание е огромно. И ако до 2031 година не избувне војна, никој нема да се сети на Туск. Ако избувне, ќе го слават како пророк. Нема подобра опција за обложување на политичката сцена.
За споредба, предупредувањата на САД за руската инвазија на Украина во есента 2021 година беа од сосема различен калибар. Тие наведоа конкретен актер, конкретна цел, конкретна временска рамка, конкретни трупи и конкретни оски на напад. Овие предупредувања можеа да се проверат и ја докажаа својата вредност по неколку месеци.
Тоа не значи дека денешните празни предупредувања од НАТО не се без последици. Напротив. Токму затоа што се неоправдани, можат да се повторуваат бесконечно - и притоа, тие развиваат свој моментум што никој повеќе не може да го контролира.
Секој што година по година и во сè почести интервали, прогласува дека војната ќе избувне за 5 години создава политички, воени и психолошки услови за таа да се случи. Буџетите за одбрана експлодираат, војниците се прераспоредуваат, населението е ментално мобилизирано, дипломатијата се осудува како слабост, секој предлог за преговори се етикетира како помирување. Системот повеќе нема сопирачки - само дода гас.
Перципираната закана води до вооружување, тоа станува закана за другата страна, а реакцијата на втората ја потврдува почетната перцепција. И во средината на сето тоа се политичарите кои се надминуваат едни со други во мрачните предвидувања - затоа што полесно се одлучува за вооружување отколку за мир.
Упорно се повторува: „Но, Путин ја започна војната“. Да, ја почна. Па што? Прашањето не е што прави Путин. Прашањето е што прават западните граѓани, западните медиуми, западните демократи, а особено западните политичари. Тие не го избраа Путин, не можат да гласаат за негово отстранување и не сносат никаква одговорност за неговите одлуки. Тие сносат одговорност за одлуките донесени во Берлин, Париз, Брисел, Варшава и Вашингтон.
Секој што се повикува на Путин на секое критично прашање за западната спирала на ескалација, се вклучува во истата примитивна логика на непријателство што веќе двапати ја одведе Европа, марширајќи и пеејќи, во светска војна. Во 1914 година, виновни беа „сите други“. Истото важеше и во 1939 година. Механизмот е секогаш ист: непријателот е демонизиран, секоја ескалација се смета за неопходна реакција, секое сомневање е жигосано како предавство, и на крајот има милиони мртви и збунетото прашање како можеше да дојде до ова.
***
Во две години интензивна дебата за безбедносната политика, ниту еден релевантен западен актер не формулирал застарена, конкретна перспектива за мир ниту за пет, ниту за десет, ниту за дваесет години. Нема министер за одбрана кој би рекол: „За пет години повторно ќе преговараме со Русија“. Нема шеф на влада кој би рекол: „Мојата цел е до 2030 година ниту еден европски војник да не мора да биде во состојба на готовност“.
Ова треба да нè загрижува повеќе од сите движења на руските трупи заедно. Бидејќи во општество чии елити можат да предвидат војна, но не можат ниту да замислат мир, војната веќе е вградена. Само се чека да почне.
