Bookbox

Паноптиконот (еден можен превод - Севид) е еден од најпознатите архитектонски и општествени концепти во историјата. Замислен кон крајот на 18 век од британскиот филозоф Џереми Бентам, тој требало да биде револуционерен модел за затвори, болници и други институции. Денес овој концепт најчесто се споменува во дебатите за надзор, контрола и приватност, но неговите траги можат да се пронајдат и во реални градби, меѓу кои и еден затвор на грчкиот остров Крф.

Кога ќе се спомене средновековното банкарство, повеќето луѓе помислуваат на трговци, благородници или богати семејства. Но во средновековна Виена важна улога во финансискиот живот на градот имале и женските манастири. Во време кога модерни банки сè уште не постоеле, калуѓерките не само што управувале со значителни средства, туку и позајмувале пари, финансирале имотни трансакции и придонесувале за стабилноста на градската економија.

Промени во Греми наградите за 2027 - пет нови категории

Најпрестижната музичка награда во светот продолжува да се прилагодува на промените во музичката индустрија. Организаторите на Греми наградите најавија воведување на пет нови категории и низа измени во правилата за гласање и номинации, кои ќе важат од изданието во 2027 година. 

Шон Пен ќе режира филм инспириран од нападот врз Капитол

Американскиот актер ќе режира нов филм посветен на настаните од 6 јануари 2021 година, кога приврзаници на Доналд Трамп насилно упаднаа во зградата на Конгресот во Вашингтон. Проектот, кој ќе го реализира во соработка со студиото Ворнер брос, е заснован на сценарио на Пен, а снимањето се очекува да започне во 2027 година.

Кога Европа се плашела од патлиџани

Денес без домати не може да се замисли европската софра - го има во салати, пици, тестенини. Но кога првпат пристигнал во Европа од Америка, наместо во чиниите, завршил во градините како украсно растение. Со векови многу Европејци верувале дека доматот е отровен, па дури и поврзан со вештерство и магија. Потребни биле речиси двеста години за ова црвено овошје да ја надмине својата лоша репутација и да стане едно од најомилените во европската кујна.

Зошто козата се прибрала дома откако ја скршила ногата?

Ретвитајќи твитови со краток рок на траење, лажни мудри цитати од Андриќ, или вистински глупи од најпродаваните автори на нашето време, како да ги забораваме оние кои ни се оставени во аманет од нашите предци, а кои во исто така зипувана форма ни пренесуваат искуство и совети кои би требало да ги послушаме. Ви текнува на „Пијаната жена е како ул'аа свиња?"

Песни за Валентајн за мажени и женети

Ви кажуваме еден ден порано, година порано, десет години порано. Да не речете после не сте знаеле.

„99 куќи“ (2015)

Го гледавте „Обложување на столетието" (осврт тука) и бевте малку ко потресени? Ајде сега како изгледа тоа исто капиталистичко срање на базично ниво, кога сведочите, макар и со посредство на филмска камера, одземање на нечии домови.

Како се станува херој?

Сите инспиративни приказни на светот за подвизи на храбри луѓе ја следат истата шема. Кога ќе расчлениш, сфаќаш дека сите сме поминале низ некаков херојски подвиг, пример сме утепале змеј, само не сме знаеле.

Сци-хаб, или приказната за отпорот кон платените академски списанија

Една жена е заслужна за основањето на пиратски сајт за научни статии, на тој начин овозможувајќи им на илјадници студенти и истражувачи во светот да ја прескокнат таа за останатите невидлива „железна завеса" на знаењето.

Оживеани детски пронајдоци

За британскиот дизајнер Доминик Вилкокс и неговите чевли што си го знаат патот до дома пишувавме претходно тука. Тој има нов проект кој се вика „Пронаоѓачи", а во него учествуваат 450 деца од неговиот роден град Сандерленд.

Џо Хил - човекот без кого ќе ги немаше Дилан и Спрингстин

Радикален работнички активист, поет и музичар, Џозеф Хилстром, попознат како Џо Хил, повторно станува актуелен во контекст на кампањата на Берни Сандерс и неговата критика на капитализмот. И 101 година од неговата смрт пред стрелачки вод, класната нееднаквост и работничките права сè уште се актуелни теми.

Слатките соништа на Дејв Стујарт

За многумина тој е само тивката (и погрда) половина на Јуритмикс. Но ликот и делото на Стујарт е многу повеќе од тоа.

„Обложување на столетието" (2015)

Кога во 2008 година на милиони погодени од финансиската криза им се стемни, на неколкумина кои тоа го предвидоа им осамна. Филмов е за оние вторите, базиран на бестселерот на Мајкл Луис од 2010, „Големиот облог: во пеколната машина".

За цртани филмови без тутун

„Tутунската индустрија продолжува да ги злоупотребува филмовите за регрутирање нови пушачи", велат од Светската здравствена организација, користејќи го периодот пред Оскарите за да привлечат внимание кон овој проблем. А за него имаат и решение. 

Фотографот на Пикасо наполни 100 години

Во пресрет на изложбата на цртежи и графики од приватна колекција во Галеријата на МКЦ која се отвара на 19.02, ви го претставуваме единствениот фотограф на кого му било дозволено да ѕирне во интимниот живот на шпанскиот сликар, а кој пред некој ден наполни еден век.

Koј бил првиот атеист?

Атеизмот како феномен некако го поврзуваме со христијанството и генерално со монотеизмот, како претходно да немало луѓе што не верувале во натприродни сили, Бог или богови. Една нова книга се однесува токму на тие предхристијански атеисти.

Французите лути што правописот им се упростува

Иако изгледа како мала работа, ставањето акцент, дури и тој еден што најчесто се користи во македонскиот, знае да биде многу досадно за некој којшто произведува текстови секој ден. Сме се фатиле како наместо сè пишуваме „сето тоа" само за да го одбегнеме. Ако вака снеможуваат и најагилните во македонскиот, што останува за просечните Французи?

Кому би му го подариле последниот здив?

Денес да ти било Фејсбук „ден на пријателството". Макар и по тој глуп повод, еве уште една приказна на оваа тема, во продолжение на онаа денешната за Херцог и неговата менторка.

Кога Херцог одеше пешки од Минхен до Париз

Соочен со вестите дека неговата филмска менторка и пријателка Лоте Ајснер е тешко болна и хоспитализирана во Париз, славниот германски режисер во ноември 1974 одлучил да направи еден симболички гест - да појде пешки да ја види, како жртва во име на нејзиното спасување. 

Дали крава е „која“ или „што“?

Големите светски медиуми си имаат свои стилски прирачници - водичи за спелинг, граматика, интерпункција и секакви други дилеми кои би можеле да ги имаат луѓето кои пишуваат за нив. Дали Белата куќа твита или постира твит? Дали се пишува Мартини или мартини? Кои се политички коректни термини за именување на различни маргинализирани групи?

Oдличниот музички вкус на Берни Сандерс

Во комплициран предизборен процес којшто на крај успеавме да го сфатиме објаснет преку Лего, Берни Сандерс за ептен малку загуби од Хилари Клинтон во Ајова. Но затоа многумина добро го запамтија неговиот говор по објавувањето на резултатите, и тоа најмногу заради музиката со којашто заврши.

Што читаат затворениците во Лепоглава?

Пред некој ден беше организирана собирна акција за библиотеките по нашите затвори. Би било интересно да дознаеме што од собраното најмногу ќе се бара, и колку затворениците воопшто сакаат да читаат по нашите КПУ. До тогаш, еве како стојат работите во Хрватска.

Кога Бекет и Бастер Китон снимаа заеднички филм

Пет години пред да ја добие Нобеловата, Бекет решил да се проба на полето на филмот. Откако не успеал да го убеди Чаплин, се обидел кај уште една легенда на немиот филм, Бастер Китон. Овој најпрвин одговорил со само еден збор - „не".

Зошто е тешко да НЕ веруваш во Бог?

Радикалните атеисти сметаат дека религијата е куп наметнати лаги и измислици. Но што ако верувањето во натприродното е всушност природно?

„Раѓање на нацијата“ 1915 и 2016

Викендов беа доделени наградите на фестивалот Санденс. Онаа на публиката и на жирито ја доби „Раѓање на нацијата", којшто зборува за побуна на еден афро-американски роб во 1831.

Чудната врска меѓу Вуди Гатри и татко му на Трамп

Во декември 1950 Гатри потпишал договор за изнајмување новоизграден стан во Бруклин. На една страна на документот е авторот на „Оваа земја е твоја земја", химна на (замислената) рамноправност на сите што живеат во Америка. На другата страна е потписот на стариот на Доналд, Фред Трамп. Почудна комбинација, здравје.

Издаваштвото е речиси исто толку „бело" колку и Оскарите

Ако сте издавач во САД голема е веројатноста да сте бела, хетеросексуална жена, без физичка попреченост. Така барем велат резултатите од истражување кое на оваа тема се спровело прв пат, по нарачка на Lee&Low Books, издавач на детскa литература.