Bookbox

Паноптиконот (еден можен превод - Севид) е еден од најпознатите архитектонски и општествени концепти во историјата. Замислен кон крајот на 18 век од британскиот филозоф Џереми Бентам, тој требало да биде револуционерен модел за затвори, болници и други институции. Денес овој концепт најчесто се споменува во дебатите за надзор, контрола и приватност, но неговите траги можат да се пронајдат и во реални градби, меѓу кои и еден затвор на грчкиот остров Крф.

Кога ќе се спомене средновековното банкарство, повеќето луѓе помислуваат на трговци, благородници или богати семејства. Но во средновековна Виена важна улога во финансискиот живот на градот имале и женските манастири. Во време кога модерни банки сè уште не постоеле, калуѓерките не само што управувале со значителни средства, туку и позајмувале пари, финансирале имотни трансакции и придонесувале за стабилноста на градската економија.

Промени во Греми наградите за 2027 - пет нови категории

Најпрестижната музичка награда во светот продолжува да се прилагодува на промените во музичката индустрија. Организаторите на Греми наградите најавија воведување на пет нови категории и низа измени во правилата за гласање и номинации, кои ќе важат од изданието во 2027 година. 

Шон Пен ќе режира филм инспириран од нападот врз Капитол

Американскиот актер ќе режира нов филм посветен на настаните од 6 јануари 2021 година, кога приврзаници на Доналд Трамп насилно упаднаа во зградата на Конгресот во Вашингтон. Проектот, кој ќе го реализира во соработка со студиото Ворнер брос, е заснован на сценарио на Пен, а снимањето се очекува да започне во 2027 година.

Кога Европа се плашела од патлиџани

Денес без домати не може да се замисли европската софра - го има во салати, пици, тестенини. Но кога првпат пристигнал во Европа од Америка, наместо во чиниите, завршил во градините како украсно растение. Со векови многу Европејци верувале дека доматот е отровен, па дури и поврзан со вештерство и магија. Потребни биле речиси двеста години за ова црвено овошје да ја надмине својата лоша репутација и да стане едно од најомилените во европската кујна.

Подемот на наслови на поп-песни од еден збор

Веќе неколку години поп хитовите имаат наслови како „Хепи", „Хелоу", „Сори", „Стичис". Случајност или намерно зипување?

Апликација за составување песни со непознати

Има луѓе што се дежурни коментатори на Фејсбук. Има такви што си бараат сродна душа на Тиндер. Трети киснат на Твитер. А има и такви што прават виртуелни тројки, ама за пишување песни.

Орвел за „данокот на шеќер"

Пред неколку дена конзервативецот Џорџ Озборн најави дека во британскиот буџет за 2016 ќе биде воведен „данок на шеќер" што ќе треба да го плаќа индустријата на безалкохолни пијалоци. Тоа, накратко, значи дека ваквите сокови ќе поскапат. Но кој ќе биде најпогоден од оваа мерка? Удри по сиромашните, кои се истовремено и најдебелите.

99 работи што не ги знаевте за Кафка

Рајнер Стак, германски писател, е најпознат по неговата детална и дебела биографија на Кафка од три тома и 1,500 страници. Во новата книга тој открива некои необични детали за славниот писател, до кои дошол во текот на долгото истражување на архиви од Прага до Израел.

Поезија за аеродроми

Замислите дека со сила ве натерале да се оди некаде за празниците, сте уплатиле некој од оние евтини аранжмани во пакет со авионски лет, и сега дремете на аеродром со две деца и куп куфери, чекајќи некакво објаснување зошто вашиот лет доцни со саати. Но за целата нервоза има решение: поезија на звучници од домашни автори.

Што доаѓа после фактите?

Нова книга обелоденува застрашувачка ситуација, која додуша интимно ја познаваме, затоа што секојдневно ја живееме, ера во која местото на фактите го преземаат лесно достапните податоци, чија вистинитост ретко или воопшто не се проверува. Но има и полошо - наскоро не само што веќе никој нема ништо да знае, туку нема да знае како да знае.

Проблемот со жените

„Женските мозоци биле не само помали, туку и направени од мек, сунѓерест, лесен материјал" - ова е текстот на еден од цртежите во новата книга на Џеки Флеминг, феминистичка но истовремено хумористична книга, за оние силни жени изоставени од учебниците по историја.

Ефектот на Паули, или малерот меѓу научниците

Волфганг Паули бил еден од најзначајните физичари на 20 век, добитник на Нобелова во 1945. Истовремено, неговите колеги мислеле дека им носи лоша среќа. А тој сесрдно се согласувал.

Конечно начин како да се збогатиш од поезија

Еве како да се исплатат сите оние школски дрндања околу тоа „што сакал поетот да каже" со некој стих. Оној кој ќе ги пробие значењата на една песна може да најде вистинско сандаче со богатство, скриено во близина на канадската граница.

Апелот на Шекспир за хуман третман на бегалците

Последниот ракопис на Шекспир, за драма во која тој преку ликот на Томас Мор повикува против „нехуманоста од огромни пропорции“ во однос на тогашните бегалци, наскоро ќе биде достапен онлајн. Тој е дел од 300 новодигитализирани документи, кои фрлаат светлина не само на ликот и делото на бардот, туку и на пошироките општествени и културни прилики во кои тој творел.

Кој бил првиот модерен вегетаријанец?

Пред повеќе од две илјади години постоел човек за кого се велело дека може да оди по вода и да ги лекува болните. Бил голем мудрец, кој верувал дека откако ќе умре повторно ќе се роди. Неговото име - Питагора.

„Овни" (Rams, 2016)

Што знаете за Исланд, освен за гејзери и за Бјорк? После овој филм ќе знаете нешто повеќе, и за неговите широки и убави пејсажи, но и за луѓето што нив ги населуваат.

„Машкуданка" од Лиз Принс

Во дигиталниот речник на македонскиот јазик под „машкуданка" стои - „лице од женски пол со машки црти или со машко однесување". Овој графички роман се однесува токму на овие девојчиња, кои се разликуваат од нивните врснички само по тоа што се чувствуваат поудобно во пантолани наместо во фустан, и играјќи со колички наместо со кукли.

Приказната за корејскиот Робин Худ

Oваа година се навршуваат седум децении од еден од најголемите современи „просветителски" проекти - основањето на едицијата Пингуин класикс, која во 1946 започна со модерна англиска прозна верзија на Хомеровата „Одисеја". 

Мистериозна авторка номинирана за Меѓународниот Букер

Оваа година се случуваат повеќе први нешта во врска со Букеровата меѓународна награда. Една од нив е што во поширокиот избор е авторка која пишува под псевдоним, и за која не се знае речиси ништо.

Автобиографија на бившата жена на Салман Ружди

Падма Лакшми е позната по две работи - по тоа што има готвачко реално шоу, и по тоа што му е бивша сопруга на славниот писател. Пред неколку дена таа објави мемоар во кој зборува за интимни детали, меѓу другото и за причините за распадот на нивниот брак.

Љубовницата на Енгелс

„Госпоѓа Енгелс" е приказна базирана на историски податоци за две сестри кои сакале еден ист човек. Името на тој човек - Фридрих Енгелс.

Дали побрзо старееш ако слушаш песни за стареење?

Текстов беше непосреден повод да провериме како стојат работите во нашиот плеер. Резултат: во него има три преработки на песна со наслов „Кога бев млад", и исто толку од „За добрите стари времињa“. Вака-така, пак добро изгледаме ко за менталните години.

Дали уметник може да поседува боја?

За британско-индискиот уметник Аниш Капур пишувавме и претходно, кога тој во градината на палатата Версај постави контроверзна скулптура на вагина на кралицата. Деновиве нему повторно црно му се пишува. Но тоа овој пат му оди во прилог.

Запознајте ја Гејлин Леа

Боледува од остеогенезис имперфекта или „болест на кршливи коски", за која нема лек. Тоа сепак не ја спречува прекрасно да свири на виолина. Сега, кога победи на важен конкурс, тоа може да биде поттик на другите лица со хендикеп да не се откажуваат од занимавање со музика. 

Човекот кој протестира против уличните реклами

Џордан Сајлер не се смета себеси (толку) за уметник, колку за активист. Тој ги заменува билбордите и постерите од кои нè заплиснуваат реклами по автобуски постојки и други јавни површини со свои дела. Причина: рекламите визуелно нè трујат. Нудиме и наш скромен придонес кон неговата акција.

По трагата на еден академски плагијат

Локален случај на апла копи/пејст текст, или приказната за тоа како обична студентска семинарска стана научна статија во меѓународно списание, на која се потпишани шест автори.