Администрацијата на Трамп предложи значително зголемување на буџетот за одбрана на САД за фискалната 2027 година, барајќи вкупно 1.500 милијарди долари - зголемување од приближно 50% во однос на сегашните годишни трошоци за одбрана, фокусирани на модернизација на војската, проширување на одбранбената индустриска база и развој на системи за оружје во вселената, како што е Златна купола.
Ова го илустрира јазот помеѓу неверојатното ветување на Трамп од пред десет години и бруталната фискална реалност на брзото зголемување на долгот на САД.
Ние не сме богата земја. Ние сме задолжена нација. Мора да се ослободиме од долгот од 19.000 милијарди долари, вети Трамп во интервју за Вашингтон пост во април 2016 година, кога беше кандидат за претседател. На прашањето колку брзо би можеле САД да го отплатат огромниот долг, Трамп даде шоканетен временски рок: Доста брзо... Би рекол за период од осум години.
Комитетот за одговорен федерален буџет (CRFB) реагираше дека тоа е невозможна мисија за кандидат што предлага големи кратења на даноците и исклучува значајни реформи на системот. CRFB уште тогаш процени дека предлозите од програмата на Трамп ќе предизвикаат националниот долг речиси да се дуплира во рок од 10 години. Тоа беше пресметано врз основа на проценката дека до 2026 година долгот ќе порасне од 19 на 28 билиони долари, плус цената од политиката што Трамп ја претстави во кампањата.
Таа проценка денес се потврдува како извонредно прецизна, особено со оглед дека на Трамп не му се даваа големи шанси да победи на изборите, а никој не можеше да ја предвиди пандемијата на ковид.
Марк Голдвајн, виш директор за политика во CRFB, ја објаснува точноста на предвидувањето со два фактори - со степенот на задолжување за федералните програми за социјално и здравствено осигурување уште пред Трамп да дојде на сцената, и со тоа што Трамп исполнил многу од своите предизборни ветувања.
Тоа не е комплимент, иако можеби звучи така. Трамп вети дека нема да ги чепне социјалните програми што го кренаа задолжувањето до нови височини, а вети дека ќе ги намали даноците и ќе ги зголеми воените трошоци. Тоа беше рецепт за повисоки дефицити. Во првите четири години на функцијата, Трамп додаде над 8.000 милијарди долари на долгот кој се обидуваше да го отстрани, вели Голдвајн.
Тој додава дека Џо Бајден продолжил таму каде што застана Трамп, додавајќи уште 4.700 милијарди долари на долгот. Во првата година од враќањето на Трамп во Белата куќа, федералната влада позајми уште 1.800 милијарди долари во фискалната година што заврши во септември и е на пат да позајми приближно ист износ и оваа година.
Американците добија повисока инфлација и повисоки каматни стапки, но последиците ќе ги чувствуваат уште со години. Неодамнешна анализа на Лабораторијата за буџет на Јејл покажа дека федералното задолжување од 2015 година придонесе за зголемување на приносите на долгорочните државни обврзници. Овие зголемувања ги притиснаа каматните стапки и во наредните години на Американците ќе им го отежнат финансирањето на домовите и автомобилите.
За типична 30-годишна хипотека, трошоците за задолжување на годишно ниво денес се околу 2.500 долари повисоки отколку во алтернативната реалност ако федералното задолжување не експлодирало. Просечниот кредит за автомобил чини 120 долари повеќе годишно, а просечниот кредит за мали бизниси е 770 долари повеќе. Американците ќе се соочат и со повисоки даноци или намалени владини услуги за да го платат долгот. Каматните плаќања на националниот долг ќе надминат 1.000 милијарди долари оваа година - околу 20% од сите собрани даноци.
Според Голдвајн, клучно е да се спречи долгот да расте побрзо од економијата. Ограничувањето на буџетскиот дефицит на 3% од бруто домашниот производ би го стабилизирало долгот и би ја поставило потребната основа за идните задолжувања.
Што се однесува до Трамп, тврдењето од пред 10 години е илустративен пример како тој води политика. Да се каже дека може да го отплати националниот долг за осум години беше смешно, грандиозно ветување дадено без план, па дури и без намера да се спроведе. Тоа изгледа особено релевантно во моментов, додека администрацијата на Трамп се обидува да ги открие следните чекори во војната со Иран што ја започна на сличен грандиозен, импровизациски начин, вели Голдвајн.
