Гласачите во Србија донесоа резултат што го предвидоа малку анкети, а уште помалку наслови во медиумите. Студентската листа победи со 52,2% од гласовите, а Вучиќ го призна поразот веќе на изборната ноќ. Анализа на „Пикаса“ покажува медиумски простор во кој ангажманот – и каде тој се насочува – е подобар показател за тоа кон што се врти вниманието на јавноста.
Во периодот од 1 до 26 октомври алатката Analytics.Live на „Пикаса“ следела 28.531 напис и објава на социјалните мрежи поврзани со предвремените парламентарни избори во Србија, од вкупно 685 извори. Тие заедно генерираа 4,47 милиони интеракции и 112 милиони прегледи на социјалните платформи.
Имаше вкупно 20.741 онлајн написи, со вкупно 849.348 интеракции, односно 41 по секој напис. Во исто време имаше само 7.790 објави на социјалните мрежи, но и 3,6 милиони интеракции, односно 465 по објава.
Инстаграм беше главното бојно поле, со една четвртина од објавите на социјалните мрежи, но и речиси со половина од вкупниот број интеракции. Тикток имаше најдобар ефект со над 1.300 интеракции по објава.
Вучиќ доминираше во медиумската видливост, појавувајќи се во 43,2% од анализираните објави. Анкетите ѝ даваа на СНС поддршка од околу 47–49 % и на пазарите за предвидување тој важеше за јасен фаворит. На 25 октомври, според прелиминарните резултати на Републичката изборна комисија, Студентската листа освои 52,2%, а коалицијата Обединета Србија 39,5%.
Прашањето за медиумските аналитичари е едноставно. Како еден толку доминантен наратив не успеа да ги освои гласовите? „Пикаса“ наведува повеќе фактори.
Еден човек против колектив
Вучиќ се појави во 6.040 објави, односно во 21,2% од вкупното медиумско покривање – три пати повеќе од Студентската листа како целина (7,0%). Носителот на нивната листа, Илија Срдановиќ, се појави во само 1,4% од објавите, што е 15 пати помалку од Вучиќ.
Медиумите блиски до власта ја изградија кампањата околу една личност. Студентите водеа кампања како движење без едно конкретно лице, што ја остави напаѓачката машинерија без јасна цел. Децентрализацијата се прошири и на комуникацијата. Студентските организации, локалните граѓански групи и независните поддржувачи помогнаа во ширењето на пораките од кампањата преку различни канали на социјалните мрежи, наместо да се потпираат исклучиво на официјалните профили на кампањата.
Наратив изграден врз етикети
Про-владините медиуми учествуваа со 82% во вкупниот број на употреби на терминот „блокадери“. Само Информер го употребил во 583 наслови. За Студентската листа редовно се користеше ознаката „т.н.“ (таканаречена), што не беше забележано кај другите медиуми.
Оваа етикета го изгуби своето влијание како што се приближуваше денот на гласањето. Се појавуваше во околу 18% од насловите на провладините медиуми во првите две недели од октомври, а во последните денови падна на под 7%. Наративот веќе го губеше својот интензитет уште пред да започне броењето на гласовите.
„Странско влијание“
Медиумите блиски до власта ја поврзаа Студентската листа со косовскиот политичар Албин Курти во 47 наслови, додека другите медиуми не го сторија тоа во ниту еден случај. Истата група објавуваше прилози за „обоени револуции“, „странски служби“, хрватски „платеници“ и пари од УСАИД.
Наслови наспроти фидови
Медиумите блиски до власта имаа поголем број објавени написи (8.240 наспроти 7.084). На социјалните мрежи, ситуацијата беше спротивна. Извори неповрзани со Вучиќ имале двојно повеќе објави (2.234 наспроти 1.021), три пати повеќе интеракции (1,19 милиони) и речиси четири пати повеќе прегледи (24,8 милиони). Двата извора со најголем број интеракции беа Nova.rs (295.000) и Mašina (202.000).
Обемот не значи победа. Медиумската доминација укажува на намери и досег, но не и на краен ефект. Кампањите засновани на лични напади тешко се справуваат со движења кои немаат едно конкретно лице. Етикетите служат како мерливи рани предупредувања. Нивното слабеење во последната недела беше сигнал само по себе, заклучува „Пикаса“.
