Зад јавно декларираното единство на НАТО се продлабочуваат стратешките противречности. На самитот во Анкара ниту едно од суштинските прашања за европската безбедност не беше сериозно разгледано. Наместо тоа, под слоганот за „префрлање на товарот“, европските членки ја потврдија својата посветеност кон зголемување на воените трошоци, набавката на оружје и одговор на заканите преку засилена милитаризација.
Како што Вашингтон сè повеќе го насочува својот стратешки фокус кон глобалните предизвици, Европа повеќе не може да се потпира на САД. Ова подразбира и проширување на капацитетите за противвоздушна одбрана, развој на ракети со среден дострел и системи за извидување и надзор во вселената.
Развојот на НАТО, во одредена смисла, направи полн круг. НАТО 1 беше вкоренет во Студената војна – во воената и идеолошката конфронтација со Советскиот Сојуз. Алијансата ветуваше одбрана на слободата, демократијата и владеењето на правото. Овие вредности набрзо беа подредени на борбата против комунизмот.
Наместо да се распушти по крајот на Студената војна во 1989 година и распадот на Советскиот Сојуз во 1991 година, НАТО 2 побара нова улога и се вклучи во операции надвор од својата територија во таканаречени хуманитарни интервенции – вклучувајќи ги и бомбардирањето на Југославија во 1999 година, војната против Талибанците во Авганистан и уривањето на либиската држава во 2011 година.
Сепак, ниту еден од основните безбедносни проблеми на Европа не е решен. Со враќањето на војните меѓу држави, почнува НАТО 3, во кое одбраната и одвраќањето повторно се во преден план. Како и во ерата на НАТО 1, демократијата и стремежот кон мир се подредуваат на перципираните воени и идеолошки закани.
Во јавноста расте перцепцијата дека НАТО во сегашната форма всушност поттикнува конфликти и го попречува решавањето на војните. На ова се надоврзува и сè поголемиот ризик од нуклеарна ескалација. Се чини дека Алијансата ги занемарува растечките опасности не само за безбедноста, туку и за самиот опстанок на Европа, забележува Ричард Саква, почесен професор по руска и европска политика на Универзитетот во Кент.
Ова е последица на стратешка дезориентираност и институционална инерција. Малку европски политичари имаат храброст да изнесат очигледни заклучоци, како оној што го формулираше поранешниот британски дипломат Ијан Прауд: „Мирот во Украина може да се постигне само ако Украина и Русија се согласат да коегзистираат без војна, во рамките на системот на Обединетите нации. Тоа би значело дека двете страни идните спорови ги решаваат преку дијалог и дипломатија – ситуација каква што во Украина не постои уште од 2015 година“.
Ова исто така подразбира и прекин на понатамошното проширување на НАТО.
Но Европа има страв од дипломатија. Дури и претпазливите повици за дијалог со Москва се осудуваат како политика на попуштање. Дипломатијата се доживува како незаслужена отстапка. Не се толерира никакво нарушување на фаленото единство на западната алијанса. Поединечните држави во голема мера го изгубија својот суверен капацитет, а веројатно и својата реална моќ, да дејствуваат независно, пишува Саква.
