Зошто Ти-рекс имал толку мали рачиња?

Тираносаурус рекс, еден од најпознатите диносауруси во историјата, со децении ги фасцинира научниците и љубителите на праисторијата. Иако бил огромен и опасен предатор со моќни вилици и остри заби, една работа отсекогаш предизвикувала збунетост: неговите многу кратки раце. 

Возрасен Tи-рекс бил долг околу 12 до 14 метри и висок околу 6 метри, а тежел колку африкански слон. Неговите заби достигнувале и до 30 сантиметри должина. Но, во споредба со телото, рацете му биле навистина мали – долги само околу еден метар. Тоа значи дека биле околу 30% од должината на неговите нозе. Ако човек имал исти пропорции, рацете би му биле долги само 25 до 30 сантиметри.

Сепак, тој не бил единствениот диносаурус со кратки раце. Кај повеќе групи месојадни диносауруси низ еволуцијата се појавувал истиот тренд – телото и главата станувале поголеми, а рацете пократки. Научниците забележале дека кај постарите роднини на Ти-рекс рацете биле подолги, што покажува дека постепено се намалувале низ милиони години.

И покрај тоа, кратките раце очигледно не му пречеле да биде успешен предатор. Tој живеел повеќе од милион години и исчезнал дури по ударот на астероидот што предизвикал масовно изумирање на диносаурусите.

Палеонтолозите предложиле неколку можни објаснувања за функцијата на овие раце. Една идеја е дека служеле за визуелно покажување или привлекување партнер, слично како шарените пердуви кај паунот. Но, нема доволно докази дека машките и женските единки се разликувале на таков начин.

Друга теорија е дека рацете се користеле при лов, за држење плен или напад. Но, научниците сметаат дека тоа е малку веројатно, бидејќи огромните вилици на Tи-рекс секогаш би стигнале до пленот пред кратките раце.

Некои истражувачи сметаат дека кратките раце можеби биле предност кога повеќе Tи-рекс се хранеле од ист плен. Во такви ситуации постоела опасност од случајни каснувања меѓу предаторите, па пократките раце биле помалку изложени на повреди. Слично однесување денес се забележува кај комодо змејовите и други територијални месојадци.

Постои и можност рацете со текот на времето речиси да ја изгубиле својата функција. Во еволуцијата таквите органи се нарекуваат „закржлавени“ или вестигијални. Како пример се наведуваат малите задни коски кај китовите, кои потекнуваат од нивните предци што живееле на копно и имале нозе.

Дополнително, научниците откриле дека кај многу месојадни диносауруси, како што главата и черепот станувале поголеми, рацете станувале пократки. Можно е големата глава да помогнала во ловот, а рацете постепено да станале помалку важни. Сепак, причината за оваа промена сè уште не е целосно јасна.

13 мај 2026 - 16:44