Според истражување спроведено на Универзитетот Сајмон Фрејзер во Канада, чувството на автономија – односно слободата да носиме сопствени одлуки – е еден од најсилните показатели за среќа. Иако позитивните емоции и задоволството се важни, тие не се доволни сами по себе.
Истражувачот Џејсон Пајн објаснува дека луѓето не се водат само од желбата за уживање. Кога размислуваат дали им е добар животот, тие не се прашуваат само „дали се чувствувам добро?“, туку и „дали сум слободен?“. Тоа значи дека среќата не е само прашање на емоции, туку и на контрола врз сопствениот живот.
Во студијата, објавена во The Journal of Positive Psychology, биле анкетирани повеќе од 1.200 возрасни лица од Канада и Велика Британија. Истражувачите ги анализирале нивните позитивни и негативни чувства, општото задоволство од животот, како и три клучни психолошки фактори: автономија (слобода на избор), компетентност (чувство дека сме способни за извршување на некаква работа) и поврзаност (односи со другите).
Резултатите покажале дека, иако емоциите играат значајна улога, автономијата има уште посилен ефект врз тоа како луѓето го оценуваат својот живот. Дури и кога се зема предвид дали некој се чувствува добро или лошо, оние што се чувствуваат послободни се и позадоволни од животот. Автономијата била единствениот фактор што давал дополнително објаснување за среќата, надвор од самите емоции.
Ова откритие има и практични последици. На пример, програми што имаат за цел да ја подобрат благосостојбата може да успеат да ги подобрат чувствата на луѓето, но ако истовремено ја ограничуваат нивната слобода, може да имаат спротивен ефект. Луѓето може да се чувствуваат подобро краткорочно, но да го оценат својот живот како полош на подолг рок.
Истражувањето го допира и контекстот на пандемијата со COVID-19, кога мерки како задолжителното носење маски, иако биле во јавен интерес, кај некои луѓе предизвикале отпор токму затоа што ја ограничувале нивната слобода на избор. Ова покажува дека чувството на автономија има силно влијание врз тоа како ги доживуваме дури и оправданите ограничувања. Слободата да избираме – дури и кога изборите не се секогаш лесни – е суштински дел од човечката благосостојба.
