Гертруда е родена во 626 година во Нивел (денешна Белгија), во богато и моќно благородничко семејство. Нејзиниот татко, Пипин Први, бил еден од највлијателните луѓе во државата на Франките, а семејството имало блиски врски со црковниот и политичкиот врв. Уште како девојче, на десетгодишна возраст, Гертруда одбила политички договорен брак предложен од самиот крал Дагоберт, изјавувајќи дека сака да му се посвети само на Христос.
По смртта на татко ѝ, мајка ѝ Ита, за да ја заштити од присилни бракови, основала двоен манастир во Нивел – еден за мажи и еден за жени – и ја поставила Гертруда за игуманија. Подоцна, и самата Ита се замонашила. Кога мајка ѝ починала, Гертруда ја презела целосната грижа за манастирот.
Како игуманија, таа се посветила на изучување на Светото писмо и на грижа за сиромашните, болните и старите. Поради строгите пости и постојаните молитви, нејзиното здравје ослабнало. На 32 години се повлекла од игуманската функција и ја назначила својата внука за наследничка. Починала во 659 година, на само 33 години, а според преданието токму за време на света литургија. Веднаш по смртта била почитувана како светица, а со неа биле поврзани бројни чуда.
Света Гертруда станала заштитничка на Нивел, на патниците, градинарите, како и заштитничка против душевни болести, стаорци и глувци. Тука лежи и клучот за нејзината поврзаност со мачките. Иако нема старо црковно предание што директно ја прогласува за заштитничка на мачките, таа често била прикажувана со глодари околу себе – симбол на нејзината моќ да ги одвраќа болестите што тие ги пренесувале, особено за време на чумите. Бидејќи мачките се природни ловци на стаорци и глувци, со текот на времето таа симболично станала поврзана и со нив.
Оваа врска е релативно нова и можеби произлегува и од долгата, противречна историја на односот на христијанството кон мачките. Во средниот век тие често биле поврзувани со суеверие, вештерство и паганство, па биле малтретирани и убивани. Сепак, постоеле и позитивни приказни, како легендата за Богородица која благословила мачка што го смирила бебето Исус.
Мачките биле чести и ценети придружници во манастирите, па не е неверојатно дека и Гертруда и нејзините монашки заедници чувале мачки. Со оглед на нејзиниот живот – независен, посветен, неконвенционален и духовно длабок – таа станала симболично соодветна заштитничка на суштествата кои се познати по својата независност и мистериозност. Затоа, иако историски неофицијално, Света Гертруда од Нивел денес е прифатена како заштитничка на мачките – светица со која љубителите на мачки и нивните често неразбрани миленици со задоволство се поистоветуваат.
