ЕУ крати десетици милијарди долари помош за развој

Една од првите одлуки на Трамп во вториот мандат беше суспензија на американската помош за странство. Медиуми се уште реагираат на последиците од укинувањето на програмата USAID и на кратењата од канцеларијата DOGE на Илон Маск. Речиси воопшто не се зборува за драстичните кратења на десетици милијарди долари за странство од ЕУ и нејзините членки.

Европската Унија и нејзините членки во последните години немилосрдно ги крателе Буџетите за развој во странство (ODA), покажуваат нови податоци од Организацијата за економска соработка и развој.

Членките во просек ги намалиле буџетите за развој за 10%, а институциите на ЕУ ја намалиле помошта за 13,8%. Кратењата од речиси 50 милијарди долари од 2023 година наваму се најголемите во европската помош за развој по повеќе од една деценија и најголемиот пад во една година откако се води евиденција.

Ударот врз финансирањето влијае врз широк спектар програми, од превенција на болести и проекти за чиста вода до иницијативи за справување со детската сиромаштија. Влијанието врз активностите за превенција на СИДА е пример за хаосот по нагло повлекување на финансирањето. И покрај значителниот напредок во изминатите две децении, целта за ефективно искоренување на СИДА како закана за јавното здравје до 2030 година – глобално призната Цел за одржлив развој на ОН – сега е сериозно загрозена, особено во потсахарска Африка.

Во аптеките снема основни лекови. Здравствените работници добија отказ. Системите што се градеа со децении почнаа да се распаѓаат за само неколку месеци, забележа Анурита Беинс, која 25 години била помошник-директор на УНИЦЕФ за ХИВ и здравје.

Друга студија, спроведена од Институтот за глобално здравје во Барселона, ги анализираше ефектите од намалувањето на официјалната развојна помош (ODA) во поширока смисла. Се проценува дека намаленото финансирање од ЕУ и Британија би можело да резултира со дури 11,5 милиони смртни случаи кои инаку можеле да се спречат, до крајот на деценијата.

Иако голем дел од дебатата се фокусира на Трамп и неговата администрација... нашите проценки укажуваат на тоа дека промената на приоритетите за трошење во Европа ќе се покаже подеднакво погубна за некои од најранливите заедници во светот, изјави Гонзало Фанхул, економист специјализиран за меѓународен развој и еден од авторите на студијата.

Неодамнешните кратења на буџетот, всушност, се само екстремна фаза од долгорочните напори за подредување на развојната помош на пошироки стратешки цели. По мигрантската криза во 2015 година, кога милиони луѓе од Блискиот Исток и Авганистан бегаа кон Европа, блокот почна поотворено да ја поврзува помошта со соработката за ограничување на миграциските текови.

Земјите што соработуваат со нас ќе добијат одреден третман. Оние што не сакаат или не се способни за тоа, ќе добијат поинаков третман. Одговорот ќе биде преку нашите политики за развој и трговија, предупреди Брисел уште во 2016 година.

29 јули 2026 - 12:50