Повеќе од половина век пред интернетот, големите американски градови имале сопствена подземна мрежа што овозможувала писмата и пратките да се испраќаат низ градот со брзина од околу 56 километри на час. Наместо по улиците, поштата патувала низ цевки, поттикнувана од компримиран воздух.
Пневматските поштенски системи не биле американска измислица. Слични мрежи веќе постоеле во Лондон, Париз и Берлин од средината на 19 век. Во САД првата била пуштена во употреба во Филаделфија во 1893 година, благодарение на тогашниот поштенски управник Џон Ванамакер, познат по својот интерес за новите технологии. На свеченото отворање, Ванамакер ставил Библија завиткана во американско знаме во метална капсула. Капсулата била ставена во подземната цевка и со силен звук на воздухот била испратена кон Централната пошта.
Системот брзо се проширил. Мрежата во Филаделфија на крајот имала речиси 32 километри тунели, а до 1898 година слични системи биле воведени и во Њујорк, Бостон, Чикаго и Сент Луис. Со нив управувала поштенската служба.
Принципот бил едноставен, но прилично импресивен за своето време. Писмата се ставале во цилиндрични метални капсули, а компримираниот воздух ги туркал низ цевките со голема брзина. Кога капсулата ќе пристигнела на одредената станица, била извлекувана и поштата продолжувала кон својата крајна адреса.
Сепак, технологијата имала еден голем проблем: била многу скапа. Поштенските пневматски системи работеле со сериозни загуби, па за време на Првата светска војна биле привремено прекинати за да се заштедат средства. Во дваесеттите години повторно биле активирани во делови од Њујорк и Бостон, каде што огромниот обем на пошта можел да го оправда нивното функционирање.
Но токму тој огромен обем на пошта постепено станал проблем. Конечниот удар дошол по Втората светска војна. Автомобилите станале сè почести, патиштата подобри, а доставувањето пошта по површината станало поевтино и поефикасно од испраќањето низ подземните цевки.
Работниците кои управувале со системот имале и интересно име. Биле познати како „ракеташи“, а се раскажува дека понекогаш ги користеле цевките и за тајно да нарачуваат сендвичи од своите омилени продавници.
На 12 декември 1953 година, пневматската поштенска служба официјално била прекината низ САД. Со тоа завршила една необична технолошка ера.
Интересно е што денес, кога интернетот често се опишува како мрежа што функционира преку „цевки“, оваа стара технологија изгледа речиси како физички претходник на интернетот. Пораката се испраќала до одредена точка, патувала низ невидлива мрежа и за кратко време стигнувала до својот примач. А ако се земе предвид дека „ракеташите“ можеле преку истата мрежа да си нарачуваат храна, сличноста станува уште позабавна: повеќе од половина век пред апликациите за достава, некои Американци веќе имале нешто налик на подземна услуга за достава на сендвичи.
извор
