Дури и ако војната заврши наскоро, веројатно е дека населението ќе продолжи да се намалува поради одливот на луѓе на работоспособна возраст и нискиот наталитет. Кога во 1991 година стекна независност од СССР, во Украина живееле 52 милиони луѓе. Денес, официјалното население изнесува само 20 до 25 милиони. Минатата година земјата изгуби уште 800.000 жители.
Ова пред сè влијае врз воените сили. Речиси 12 милиони жители се пензионери или не се способни за воена служба, а уште 5 милиони се малолетници. Воената полиција ги собира мажите на военоспособна возраст директно од улица, вклучувајќи и лица со попреченост и ментални заболувања. Истовремено, нагло е зголемен бројот на случаи на дезертерство. Според податоците на Канцеларијата на јавниот обвинител, отворени се повеќе од 300.000 предмети за неовластено отсуство.
И Русија одамна е во демографска криза, но има население од над 140 милиони луѓе, а со тоа и значително поголем мобилизациски потенцијал.
Во Украина, демографската ситуација е уште подраматична. Прогнозите на Обединетите нации укажуваат дека до 2100 година бројот на населението би можел да падне на само 15 милиони. Бројот на смртни случаи сега е четири пати поголем од бројот на новородени. Очекуваниот животен век на украинските мажи сега изнесува 57,3 години, а на жените 70,9 години.
Особено е критична демографската пирамида. Бројот на деца на возраст под пет години е намален за 27% од 2021 година, достигнувајќи најниско ниво од 1,3 милиони во 2024 година. Бројот на возрасни лица во работоспособна возраст е намален за околу 11%, додека кај постарите од 65 години е намален за само 1,8%.
Ова првенствено е одраз на масовното иселување. Многу жени ја напуштија земјата заедно со своите деца, додека постарите лица останаа. Недостигот на жени во репродуктивна возраст и предвидувањата дека многу бегалци нема да се вратат ниту по завршувањето на војната, го наметнуваат прашањето дали Украина веќе е „пропадната држава“.
Доколку оваа зима се постигне мировен договор, украинската влада ќе се соочи со исклучително тешка задача: да ги убеди бегалците да се вратат. Сепак, аналитичарите очекуваат дека штом ќе се укинат ограничувањата за напуштање на земјата, повеќе мажи би можеле да заминат за да им се придружат на своите семејства во ЕУ.
Проблем е и кој ќе ја финансира обновата. ЕУ обезбеди 90 милијарди евра за финансирање на воените дејствија во следните две години, но најновиот седумгодишен Повеќегодишен финансиски рамковен план предвиде само 89 милијарди евра за обнова. Според извештајот на Центарот за социјални и економски истражувања, минималните потреби за јавно финансирање на десетгодишниот процес на повоена обнова и закрепнување се проценуваат на 196,5 милијарди евра – што е повеќе од двојно од износот предложен од Европската комисија.
Зеленски неодамна ја процени дупката во украинскиот буџет на 27 милијарди долари. Дел од трошоците треба да се покријат со приватен капитал. Без цврсти гаранции за безбедноста, менаџерите за инвестиции се обесхрабрени од ризикот од нова руска инвазија. Членството во НАТО не е веројатно. Пристапувањето кон ЕУ би претставувало алтернатива, но тоа не е на повидок.
Вториот проблем е ендемската корупција, која во Украина не е „проблем на системот“, туку е самиот систем. Инвеститорите велат дека не можат да обезбедат значителен капитал сè додека не се бидат сигурни дека сопственичките права се заштитени и спроведувани од функционални судови.
Барањето на Зеленски за повеќе пари и ракети е во сенка на корупциски скандал поврзан со поткуп од 100 милиони долари во енергетската компанија „Енергоатом“, во кој беа вмешани и некои од неговите најблиски соработници. Ирина Мудра, заменик-шеф на кабинетот на Зеленски, беше уапсена од Националното биро за борба против корупцијата на Украина (НАБУ). Таа е обвинета, заедно со десетина други високи функционери, за водење систем на изнуда и лично богатење од претседателскиот кабинет, при што го користела својот пристап до правосудството за да краде и да уништува атрактивни компании.
Очигледната неподготвеност на земјите-членки на ЕУ да ги покријат трошоците, повторно ги поттикнаа напорите за запленување на 300-те милијарди долари од средствата на Руската централна банка (РЦБ) замрзнати во Белгија – што, реално гледано, претставува единствениот достапен извор на финансирање за обновата на Украина. Министрите за надворешни работи на Полска, Шведска, Шпанија и Холандија ја повикаа Европската комисија повторно да разгледа како овие пари може законски да се запленат.
