Додека го проучувале однесувањето на луѓето за време на пандемијата на Ковид-19, група истражувачи направиле неочекувано откритие. Наместо да се фокусираат само на физичката дистанца меѓу луѓето, тие забележале необична шема во движењето: речиси сите учесници имале тенденција да се вртат спротивно од насоката на стрелките на часовникот, односно налево.
Истражувањето првично било наменето за да утврди колку луѓе можат безбедно да се движат во затворен простор без да се доближуваат премногу едни до други. Но при анализата на видеоснимките, научниците забележале дека во 32 од 33 експерименти учесниците речиси секогаш избирале да свртат налево.
Според Клаудио Феличиани од Универзитетот Васеда во Токио, ова било целосно неочекувано. Интуитивно би се претпоставило дека луѓето се движат случајно и ја избираат насоката според моменталните потреби, без некаква општа склоност кон една страна. За подобро да го разберат феноменот, истражувачите спровеле дополнителни експерименти во Шпанија и Јапонија, со групи од различна големина и во различни средини. Резултатите биле речиси идентични: мнозинството учесници претпочитале да се движат во насока спротивна од стрелките на часовникот.
Научниците ги анализирале и можните влијанија на полот, културата, доминантната рака, доминантното око и доминантната нога, но ниту еден од овие фактори не го објаснил феноменот. Единствената забележлива разлика била дека склоноста кон движење налево е нешто поизразена кај помладите луѓе.
Истражувачкиот тим нагласува дека ова однесување произлегува од индивидуалните навики на луѓето, а не од интеракцијата со другите лица или со околината. Токму затоа причината останува мистерија.
Интересно е што вакви појави се забележани и кај некои животни. Истражување од 2014 година покажало дека мравките често свртуваат налево кога истражуваат непозната средина, а слични навики се забележани и кај одредени птици. Сепак, кај повеќето животни нема јасна предност кон една насока при движењето. Некои експерти се прашуваат дали истата тенденција би се појавила и во итни ситуации, како евакуации, или кај лица со попреченост. Според нив, резултатите отвораат нови и интересни можности за истражување на однесувањето на толпите.
Научниците засега немаат убедливо објаснување за оваа појава. Се разгледувале различни можности, па дури и влијанието на Земјиното магнетно поле или Кориолисовата сила, но засега нема докази дека тие играат значајна улога.
Сепак, оваа необична човечка склоност можеби веќе е искористена во секојдневниот живот. Експерти за уредување супермаркети одамна забележале дека купувачите природно се движат налево, па затоа многу продавници се организирани така што посетителите ги водат по патека спротивна од стрелките на часовникот. На тој начин повеќето луѓе, особено десничарите, можат да ја туркаат количката со левата рака, а со десната полесно да ги земаат производите од полиците.
Слична практика постои и во спортот. Најголем дел од атлетските трки, коњските трки и автомобилските натпревари традиционално се одржуваат во насока спротивна од стрелките на часовникот. Иако тоа најчесто се објаснува со фактот дека кај многу луѓе десната нога е посилна, ова правило останало и во спортови каде таа предност нема очигледно значење.
Истражувачите планираат нови експерименти со поединечни учесници во обид конечно да откријат зошто луѓето толку често несвесно избираат да свртат налево. Според нив, одговорот на ова прашање би можел да открие нешто многу подлабоко за начинот на кој човекот го доживува и разбира светот околу себе.
