- Се навршуваат 100 години откако во Атина, на барање на Друштвото на народите од Женева, во 1925 година бил објавен „Абецедар“ за учениците Македонци од Егејскиот дел на Македонија. Тој никогаш не влегол во употреба поради негаторските политики на соседите кон македонскиот идентитет. На ова беше уште еднаш потсетено на промоцијата на реобјавеното издание, „ Абецедарот- сто години потоа“, која се одржа на 13.12.2025 на Универзитетот „Скопје“.
- „Абецедарот е напишан на латиница. Веројатно тоа е грчки маневар повторно за да се избегне бугарската и српската кирилица. Бидејќи и Бугарите и Србите барале заштита на своето малцинство во Грција. А, Грците тврделе дека не се работи ниту за бугарско, ниту за српско малцинство, туку за автохтоно славоговорно население, како што тоа го викале, бидејќи одбегнувале да употребат некаков епитет македонски“, изјави на настанот историчарката Виолета Ачковска.
- Транскрипцијата во новото, преобјавено издание на „ Абецедарот“, од латиница на кирилица ја направи професорката Елка Јачева- Улчар. Според неа, во оригиналот од пред 100 години се користел дијалект што во творештвото го применувал Крсте Мисирков. Неговата основа е од западниот дел на леринско- битолските говори, а акцентот е на третиот слог, од крајот на зборовите.
- Политичкиот трилер „Битка по битка“ на режисерот Пол Томас Андерсон беше најголемиот победник на доделувањето на Оскари 2026, освојувајќи вкупно шест награди, меѓу кои и Оскар за најдобар филм. Филмот, во кој главната улога ја игра Леонардо Ди Каприо, ја следи приказната за милитантни активисти во САД што се борат за правата на мигрантите. Пол Томас Андерсон за првпат во кариерата освои Оскар – и тоа за најдобар режисер, најдобро адаптирано сценарио и како копродуцент на филмот.
- Главниот фаворит по бројот на номинации, филмот „Грешници“ на режисерот Рајан Куглер, имаше рекордни 16 номинации и на крај освои четири Оскари. Мајкл Б. Џордан ја доби наградата за најдобар актер за двојната улога во „Грешници“, победувајќи ги номинираните Леонардо Ди Каприо и Тимоти Шаламе.
- Оскарот за најдобра актерка го освои ирската актерка Џеси Бакли за улогата во драмата „Хамнет“, каде ја игра сопругата на Вилијам Шекспир.
- Шон Пен го освои третиот Оскар во кариерата – за најдобра споредна машка улога, за ликот на корумпиран воен офицер во „Битка по битка“.
- За првпат во историјата на наградите, Оскарот за најдобра камера го освои жена – снимателката Отом Дуралд Аркапо за филмот „Грешници“.
- За првпат беше доделена и нова награда за најдобар кастинг, која ја доби Касандра Кулукундис за филмот „Битка по битка“.
- Во категоријата за најдобар краток филм имаше ретко изедначување, па наградата ја поделија филмовите „Пејачи“ и „Двајца луѓе разменуваат плунка“.
(фото: EpaImages)
Фото: EpaImages
- Мистериозниот графити уметник, чиј идентитет се чува во тајност со децении, е тема на истражувачки текст на Ројтерс. Тој нè води од Хоренка, бомбардирано село во Украина, преку Лондон до Њујорк, земајќи предвид претходно необјавени американски судски досиеа и полициски извештаи, како и изјава на поранешна партнерка која била во врска со уметикот четири години пред тој да „транзитира“ во Бенкси. Истовремено, се гео-лоцираат објекти од мемоари и изјави на негови соработници.
- Трагата на сите овие извори упатува на Робин Ганингам, роден во Бристол во 1973, кој некое време го користел името Дејвид Џонс.
- Најинтересен дел е анализата на економската позадина на работата на овој уметник. Централна улога во системот има организацијата Pest Control, основана во 2008 година, која практично го регулира пазарот - ги автентицира неговите дела и одлучува кој ќе биде првиот кој ќе има шанса да ги купи оние најновите. Зад мистериозната јавна слика на уличен бунтовник oттаму постои добро организиран и профитабилен уметнички бизнис, кој сепак останува нетранспарентен и силно контролиран.
- Во исто време, анонимноста на Бенкси и неговата критика на капитализмот создаваат парадокс: уметност која го критикува пазарот e дел од глобален и многу профитабилен уметнички пазар.
