Во 1962 година, во тогашна Тангањика - денешна Танзанија - се случил еден од најнеобичните психолошки феномени во модерната историја: епидемија на неконтролирано смеење што траела со месеци и зафатила стотици луѓе. Иако на прв поглед звучи како нешто смешно или безопасно, станувало збор за сериозна состојба поврзана со стрес, психолошка напнатост и колективна емоционална криза.
Сè започнало во едно женско училиште, каде неколку ученички одеднаш почнале неконтролирано да се смеат. Смеењето не било обично - нападите траеле со часови, а понекогаш и со денови. Кај дел од девојчињата преминувало во плачење, паника, немир и чудно однесување. Наскоро состојбата почнала да се шири и на други ученички, а потоа и во околните заедници.
Во следните месеци биле погодени околу илјада луѓе, а дури 14 училишта морале привремено да бидат затворени. Кај некои луѓе симптомите траеле неколку часа, а кај други и до две недели. Освен смеење и плачење, се појавувале и трчање без причина, вознемиреност, па дури и повремени насилни реакции.
Лекарите не пронашле никаква физичка болест или вирус што би го предизвикал ова. Наместо тоа, научниците денес го сметаат случајот за пример на масовна психогена болест - состојба во која силниот стрес и емоционалната напнатост се „пренесуваат“ меѓу луѓето преку психолошко влијание.
Истражувачите сметаат дека причината била тоа што ученичките живееле под голем притисок. Тангањика штотуку стекнала независност од Британија, а општеството минувало низ огромни политички и социјални промени. Во училиштата владееле строги правила и нови очекувања, а младите девојки често немале начин отворено да го изразат стравот и несигурноста што ги чувствувале.
Според научниците, во вакви ситуации телото понекогаш „зборува“ наместо човекот. Смеењето, плачењето или физичките симптоми стануваат несвесен начин луѓето да покажат дека психички страдаат.
Слични случаи и денес се случуваат низ светот, на пример во училишта, фабрики, сиромашни заедници или региони погодени од војни и кризи. Имало и случаи на масовна вртоглавица, мачнина, нервозни тикови и други симптоми што медицината не може лесно да ги објасни со физичка причина.
Иако денес постојат терапии што го користат смеењето како начин за намалување на стресот - како јога со смеење или терапија со хумор - научниците предупредуваат дека смеењето не секогаш значи радост. Во случајот во Тангањика, луѓето не се смееле затоа што биле среќни. Напротив, смеењето било израз на длабока психолошка вознемиреност. Токму затоа оваа необична епидемија останува еден од најфасцинантните примери за тоа колку силно човечкиот ум и емоциите можат да влијаат врз телото и колку стресот понекогаш може да избие на сосема неочекуван начин.
