Првите освојувачи на Олимп го утнале врвот

Со векови Олимп бил повеќе од планина. Во грчката митологија, неговите врвови биле замислувани како дом на боговите, а највисокиот, Митикас, долго време останал недостапен. Дури во август 1913 година, еден грчки ловец и двајца швајцарски истражувачи успеале да стигнат до местото за кое се верувало дека е највисоката точка на планината. Патувањето било тешко, а првиот обид завршил со откритие дека се искачиле на погрешен врв.

Олимп е највисоката планина во Грција, со врвот Митикас на 2.917 метри надморска височина. Денес годишно го посетуваат околу десет илјади планинари, но повеќето не продолжуваат до самиот врв. Пред повеќе од еден век, пак, искачувањето било вистинска експедиција.

Во јули 1913 година, швајцарскиот фотограф и издавач Фредерик Боасона и неговиот сонародник Даниел Бо-Бови пристигнале со брод од Солун во Литохоро (на источните падини на Олимп, 5 км од морето). Сакале да го истражат Олимп и да стигнат до неговиот највисок врв, а за водич го ангажирале Христос Какалос, искусен ловец на диви кози, кој добро ја познавал планината.

Експедицијата тргнала кон манастирот Свети Дионисиј, а потоа продолжила кон Петроструга, каде што поставиле камп. На 30 јули стигнале до денешното Плато на музите, кое тогаш со воодушевување го нарекле Ливадата на боговите. Потоа се искачиле до врвот Св. Илија и го истражиле подножјето на планината Стефани, која ја нарекле Престолот на Ѕевс.

Следните денови времето станало сè полошо. На 31 јули, иако првично планирале да се вратат во Литохоро, решиле да направат обид да стигнат до сè уште неосвоениот највисок врв. По невремето повторно тргнале нагоре, а ноќта ја поминале во една колиба.

Пред зори продолжиле во исклучително тешки услови. Имало густа магла, град и силен ветер. Патеката била стрмна и лизгава, со сипар и тесни премини. Какалос го предводел искачувањето, а во еден момент, според сведоштвата на швајцарските планинари, се движел дури и бос. Тројцата биле врзани со јаже.

На крајот стигнале до остар и еродиран врв. Мислеле дека конечно го достигнале највисокото место на Олимп и го нарекле Врв на победата, во чест на победата на грчката војска кај Сарантапоро. Во шише ставиле порака со неколку зборови за нивното искачување и ја скриле под куп камења.

Но кога маглата за кратко се расчистила, сфатиле дека над нив се издига уште повисок и повпечатлив врв.

Разочарани, почнале да се симнуваат. Тогаш Какалос застанал. Пред него се отворал стрмен вертикален премин што водел кон вистинскиот највисок врв. Без многу зборови, тројцата решиле да продолжат. Какалос ја оставил својата фотографска опрема во подножјето и прв почнал да се искачува по мазните и лизгави карпи. Швајцарците тргнале по него.

Во еден часот и дваесет и пет минути по полноќ, на 2 август 1913 година, тројцата стигнале до врвот Митикас. Така, по првичната заблуда и тешкото искачување во мрак, магла и невреме, највисокиот врв на Олимп конечно бил освоен.

Приказната има и необичен мал додаток. Шишето со пораката што го оставиле на првиот, погрешно прогласен врв било пронајдено дури четиринаесет години подоцна. Денес се чува во музејот на Грчката федерација за планинарење и качување во Атина.

Христос Какалос подоцна станал првиот официјален планински водич на Олимп. На Митикас повторно се искачувал и во подоцнежните години, а последното искачување го направил во 1972 година, речиси шест децении по историскиот подвиг со кој неговото име останало запишано во историјата на Олимп.

18 август 2026 - 09:20