Пред човечката историја постои една многу подолга историја: знаењето на животните, па дури и најпримитивните облици на живот. Знаењето не се појавило одеднаш, туку се развивало постепено, низ милиони години, од едноставно кон сложено. Ако постоеше „еволутивна наука за знаењето“, таа би ги истражувала неговите почетоци, фазите низ кои минувало, механизмите на развој и различните облици што ги добило. Таквата наука би ги вклучувала психологијата, биологијата, невронауката и филозофијата, и не би се ограничувала само на човекот – би можело да се зборува и за „знаење на верверицата“, на пример.
Клучното прашање во оваа перспектива е: која била првата форма на знаење на Земјата?
Колин МекЏин, автор на текст на оваа тема, предлага дека тоа била болката. Таа е веројатно најраната форма на свест, бидејќи нејзината функција е јасна: предупредување за опасност и оштетување. Таа е силна алатка за преживување. Оттука, најпримитивното знаење е неразделно поврзано со болката. Или самата болка е вид знаење – знаење за состојбата на телото – или пак секое суштество што чувствува болка нужно „знае“ дека ја чувствува. Во таа смисла, болката е начин телото да „знае“ дека е во опасност, без посредство на други сетила. Тоа е еден вид прото-знаење, од кое подоцна се развиле сите други форми.
Подоцна, во еволуцијата се појавува и задоволството, веројатно како модификација на болката, и така знаењето добива оска болка–задоволство. И денес го чувствуваме тоа наследство: знаењето може да боли, но може и да носи задоволство.
Во оваа рана фаза сè уште нема знаење за надворешниот свет како збир од објекти. Првото знаење е субјективно. Следната голема етапа е појавата на сетилното знаење – знаење за просторот, времето и материјалните тела. Тоа е практично „знаење-како“: како да се движиме без да се удираме, како да се снаоѓаме во средината. Тука за првпат јасно се јавува поделбата меѓу субјектот што знае и објектот што е познаен. Надворешните објекти се важни затоа што токму тие се извор на болка или задоволство и затоа имаат значење за преживувањето.
Потоа следуваат понатамошни фази: знаење за движењето, за другите живи суштества и нивното однесување, за моралот, за убавината, за науката, за општеството и политиката, и на крај – филозофското знаење. Со текот на времето се развива и технологијата на знаењето: книги, библиотеки, образование, компјутери и вештачка интелигенција. Сето тоа, тврди авторот, израснува од едно многу старо семе – чувството на болка. Од „Оф!“ до „Еурека!“.
Знаењето е природен еволутивен процес: постепен, кумулативен и без нагли скокови. Различните видови знаење не настанале одделно и истовремено, туку имаат заедничко потекло. Јазикот, на пример, се појавува многу доцна и не е темелот на знаењето. Епистемологијата е поширока од јазикот и училиштата; таа е вкоренета во биологијата на животот.
На крај, знаењето – исто како и животот – е борба. Секое знаење се освојува преку надминување на пречки. Како што болката првично служела за да предупреди на опасност, така и подоцнежните облици на знаење се раѓаат од потребата да се справиме со отпорот на светот. Знаењето е тешко, бара напор и истрајност. Тоа е наследството на неговото потекло: родено од болка, во борба за опстанок.
