Четворица математичари – Ју Денг (University of Chicago), Џон Пардон (Stony Brook University), Хонг Ванг (New York University) и Џејкоб Цимерман (University of Toronto) – се добитници на Филдсовиот медал за 2026 година. Наградата се доделува еднаш на четири години на најмногу четворица математичари помлади од 40 години, а важи за највисоко признание во оваа научна област. Особено значајно е што Хонг Ванг стана само третата жена лауреат во речиси 90-годишната историја на наградата.
Работата на овогодишните добитници опфаќа различни области на математиката, но сите имаат нешто заедничко – успеале да решат прашања што долго време се сметале за речиси недостижни.
Хонг Ванг го реши прочуениот проблем на Какеја, кој повеќе од педесет години ги збунуваше математичарите. Прашањето, на прв поглед едноставно, бара да се одреди колкав е најмалиот простор потребен една игла да може да се заврти во сите можни насоки. Решението во три димензии се смета за едно од најголемите математички достигнувања во последните децении.
Ју Денг направи пробив во поврзувањето на микроскопскиот и макроскопскиот свет. Неговата работа ја објаснува врската меѓу движењето на поединечните честички и однесувањето на целиот гас, надградувајќи ја Болцмановата равенка и решавајќи проблем што уште во 1900 година го поставил големиот германски математичар Давид Хилберт. Со тоа математички се поврзуваат две различни нивоа на физиката – светот на атомите и светот што секојдневно го набљудуваме.
Џејкоб Цимерман, пак, разви нови методи во алгебарската геометрија користејќи концепти од математичката логика. Неговите резултати придонесуваат кон разбирањето на една од седумте Милениумски задачи – Хоџовата хипотеза (според шкотскиот математичар Вилијам Хоџ), чиј доказ носи награда од еден милион долари.
Најголемо внимание годинава привлече Џон Пардон, кого многумина го опишуваат како еден од најталентираните математичари на својата генерација. За разлика од многу научници, тој не објавува голем број трудови. Но речиси секој негов труд претставува значаен научен пробив.
Колегите го опишуваат како исклучително тивок и скромен човек. Неговите студенти велат дека „треба да го натерате да зборува“, бидејќи секогаш внимателно размислува пред да каже нешто. Но кога ќе проговори, неговите идеи често отвораат сосема нови насоки во математиката.
Една анегдота веќе стана дел од современата математичка легенда. Додека сè уште бил студент на Принстон, професорот Јанош Колар на вечера случајно му спомнал нерешен проблем од топологијата. Само две недели подоцна Пардон му испратил целосно решение – и тоа во многу поширока и поопшта форма од очекуваното.
Иако денес важи за еден од најголемите математички умови, Пардон останува далеку од јавната сцена. Ретко дава интервјуа, не сака да зборува за сопствените достигнувања, свири виолончело, течно зборува кинески јазик и е татко на две деца.
Филдсовиот медал за 2026 година уште еднаш покажа дека најголемите научни откритија често се раѓаат далеку од очите на јавноста. Зад сложените равенки и апстрактните докази стојат луѓе чија работа постепено го менува начинот на кој го разбираме светот – од движењето на честичките и геометријата на просторот до најдлабоките прашања на современата физика. Џон Пардон е токму еден од тие научници: тивок, ненаметлив, но со идеи што веќе оставија трајна трага во математиката.
