Давид секогаш го исплескува Голијат и никој никогаш не дошол да го заштити Голијат.
И потоа во историјата на фудбалот се појавува ВАР, кој ќе ја одигра улогата на адвокат на Голијат во средата, 17 јуни во Далас. Прво, некаде во десеттата минута, Лука Модриќ шутна еден Англичанец во шеснаесетникот, што во други времиња веројатно можеше да се скрие, но денес, а особено на Светското првенство, кога се снима сè, стана невозможно. И додека ловците на кликови на порталите веќе кукаат за неправда, пишувајќи дека „интензитетот на допирот не беше доволен“ и дека пеналот е „контроверзен“, Хари Кејн ја држи топката во рацете предолго, не ја става на белата точка, како да се плаши од диктатот на историската нужност (која вели дека хрватскиот голман на крајот секогаш го брани пеналот), но откако ќе ја спушти, кратко ќе се залета и ќе рогне во левата страна на голманот а Ливаковиќ навистина ќе одбрани.
И тогаш на сцената стапува адвокатот на Голијат, ВАР. Она што го виде неговото севидечко око, навистина се случи во реалноста. Судијата не ја виде таа реалност. И не само тој туку ниту еден телевизиски гледач тоа не го виде, без разлика колку е голем екранот, а публиката на Светските првенства во Америка е таква што не би знаеле што гледаат, па дури ни дали виделе нешто.
И иако во реалноста се случи Доминик Ливаковиќ да ги прекрши правилата а пеналот да мора да се повтори, во времето пред ВАР ништо од тоа немаше да се случи, Хрватска ќе победеше и Бог да нè благослови. Тоа ќе беше ситна измама, од типот на која, уште од Стариот завет, се темели борбата на Давид со Голијат. Фудбалот е игра што се игра на зелена ливада што се протега до каде што окото може да види, но на дното на тој поглед, во огромноста на ливадата, нешто секогаш станува малку замаглено. Овие замаглувања во човечкото око, најчесто во окото на судијата, а понекогаш и во очите на играчите, во голема мера се основа на целиот шарм на фудбалската игра во изминатите сто и повеќе години. Ситната измама е како дриблинг. Всушност, ситната измама во фудбалската игра е метафизички дриблинг, со кој послабиот или повештиот и помудриот го надигрува посилниот и поглупавиот.
На ова Светско првенство, кое се игра под најстрашниот и најнечесен политички режим во кој некогаш се играло некое Светско првенство, моќта на ВАР е проширена до крајни граници, големо севидечко око гледа сè, што на фудбалот му ја менува содржината и значењето. Кога со едната нога отиде далеку од линијата а со другата едвај неколку сантиметри, за да го скрати аголот на Хари Кејн и да „му го намали голот“, Ливаковиќ направи нешто што веќе не може да се скрие, бидејќи метафизичкиот дриблинг е укинат во оваа игра. Бадијала го одбрани пеналот на Кејн, изведувањето на пеналот ќе се повтори и ментално зајакнатиот изведувач сега ќе шутира во истиот лев агол, а голманот ќе одлета надесно.
Но тоа не беше сè! Во второто полувреме, кое се играше според обичаите што Хрватите ги воведоа во европскиот и светскиот фудбал во 1996 година, Англичаните ќе поведат но залудно, бидејќи Хрватите веднаш ќе израмнат. Се чинеше, како и секогаш, дека Голијат е доминантен, но Давид го победува со иритирачка прецизност. И со неа ја кршеше неговата самодоверба и ароганција. А без ароганција, Англичаните се ништо во фудбалот.
Она што во тоа прво полувреме уште не се приметуваше, а што ќе ни дојде само како дополнително историско искуство, е дека Англичаните играа очајно. Нивната одбрана пропушташе како старо кајче, а она што на гледачот му беше особено пријатно бидејќи носеше арома на фина носталгија, беше декаденцијата во стилот и начинот на игра на хрватските напаѓачи. Голот на Мартин Батурина, од полудистанца, моќно, во горниот дел од мрежата, е од оние голови какви што веќе не се даваат на ова Светско првенство и какви што генерално нема во пост-постмодерниот фудбал, бидејќи никој повеќе не може да постигне гол од далечина, па можно е да дојде ден кога ќе се воведе правило по кое гол постигнат од повеќе од 20 метри, со брзина на топката од над 120 км на час, вреди два гола (добро, шала). Тој гол, и следниот, на Муса, навистина доаѓаат од некое подобро, или поубаво за гледање, фудбалско минато. Англичаните, меѓутоа, играа строго во сегашноста.
И потоа, на полувремето се случи пресврт. Или барем така тврдат нашите телевизии, портали и коментатори на Фејсбук. Промената ќе се однесува само на Англичаните, кои во второто полувреме излегоа на бескрајниот простор на фудбалската ливада како други луѓе, бидејќи Хрватите ќе продолжат да играат точно онака што го играа во првото полувреме.
Лука Модриќ, број 1 на целиот хрватски фудбал, златен гарант на сите хрватски победи, на овој натпревар изгледаше, се однесуваше и се движеше како Број 1 од Алан Форд. Во еден момент, некаде на средината од првото полувреме, со агол на окото забележуваме како силен и гигантски Англичанец, какви што се овие моќни млади мажи кои наскоро ќе ги испооженат сите убавици во публиката, со телото благо се почеша од нашиот Број 1, по што овој се спружи на теренот колку што е долг. Фамозниот „интензитет на контактот“ беше занемарлив, но бидејќи се работи за една од најголемите фигури во фудбалот денес, брилијантниот француски судија Клеман Турпин досуди фаул. Во тој момент, неважно ниту за играта ниту за конечниот резултат, беше јасно ова вака веќе нема да оди. Бидејќи освен што ова старо момче со број 10 на неговиот син дрес веќе е премногу склоно кон паѓање, неговата игра е совршено дисфункционална против двојно помладите Англичани. Но, не затоа што, како што велат во Студио, Далиќ го турнал премногу напред, а го оставил Пашалиќ зад себе, туку затоа што овој чесен старка веќе не е во состојба да го прави она што брилијантно го правеше сите овие години: да ја поврзува играта на репрезентацијата и во неа да спојува често некомпатибилни протагонисти.
Можеби Модриќ само испаднал од форма, или, можеби е едноставно премногу стар. Немојте да се навредите, но можеби другарот Мао сепак е престар да ја води Кина!
Секако, Модриќ не е виновен за поразот. Виновен е како и сите други на теренот, а тие, пак, се невини во однос на оној што ги составил во тимот. А тој, пак, не е толку крив колку што се криви очекувањата на пошироката општествена заедница. Таа би сакала играчите што ги правеле среќни да останат вечно млади, а оние што ја фрлија мократа Колинда во прегратката на Путин во 2018 година, денес да го гушкаат Пленковиќ со Трамп.
Единствениот што во натпреварот против Англичаните покажа дека има такви демонски потенцијали и дека е способен да надигра и да го претрча секого, дури и д-р Алцхајмер, беше Иван Перишиќ. Убедливо најдобриот хрватски играч на теренот, и покрај 37-те години, трчаше наоколу како да нема душа, бркајќи ги Англичаните по теренот како хрватски овчар наивни островски овци, ја поврзуваше играта колку што можеше, потсетувајќи нè на сите тие месеци што ги помина опоравувајќи се во Хајдук; на Пољуд беше како да е во Врњачка Бања, како да ќе ја испушти душата во следната епизода, за дури откако ќе ја напушти Врњачка Бања, повторно да заигра фудбал... Во второто полувреме против Англичаните, стана забележливо колку Перишиќ е всушност осамен во оваа репрезентација. Сите негови играчи веќе се збогуваа од играта.
Хрватска на крајот беше спасена од сериозни проблеми од Доминик Ливаковиќ. Тој бранеше сè што можеше да се одбрани, а и по нешто од она што инаку не може да се одбрани. Бранеше како Жозимар Хозе Евора Дијас, познат како Возиња, голманот на Капо Верде во натпреварот против големата Шпанија.
И тој нè доведе до едно од фундаменталните прашања на филозофијата и антропологијата на фудбалската игра: кој е, што е, каква дарба има еден човек-голман? Најдобрите напаѓачи, како и најдобрите дефанзивци во светот, се препознаваат по својата игра. Модриќ е гениј на играта, дури и во третото доба. Но, човек-голман, кој е всушност тој? И како е можно човек за кого никогаш порано не сме слушнале да брани подобро од сите други луѓе? И зошто, ако така брани, не брани за најдобриот клуб во светот, туку игра за некој португалски второлигаш? Возиња има четириесет години и нема да го биде уште долго, додека Ливаковиќ сè уште е во својот најдобар период, па сепак не стигнал до голем европски клуб. Општо земено, кој е тој човек-голман во фудбалската игра, да пробаме да откриеме до крајот на ова Светско првенство.
