Вести › Набрзинка

Шпанија ќе добие ембарго од Трамп ако не му отстапи воени бази

4 март 2026

Трамп се закани дека целосно ќе ја запре трговијата со Шпанија, која одби да им ги отстапи на Американците своите бази за војната против Иран.
САД мораа да преместат 15 авиони, вклучувајќи воздушни танкери, од базите Рота и Морон во јужна Шпанија, откако социјалистичката влада забрани тие да се користат во операцијата Епски гнев.
Трамп ја критикуваше и одлуката на Шпанија да не го зголеми воениот буџет на 5% од својот БДП, како што прифатија сите други членки на НАТО на самитот лани.
„Ќе ја прекинеме целата трговија со Шпанија. Не сакаме да имаме ништо со Шпанија“, изјави Трамп по состанокот со канцеларот Фридрих Мерц во Белата куќа. „Шпанија нема апсолутно ништо што ни треба. Можам да правам што сакам со ембарга“, додаде Трамп, иако Врховниот суд на САД во февруари ги прогласи за нелегални неговите царини за сите земји во светот.
Мерц ги отфрли заканите од Трамп за Шпанија. „Му кажав многу јасно: Не можете да склучите изолиран договор со Германија или договор со цела Европа, но со исклучок на Шпанија. Сите сме во ист брод тука“, изјави Мерц за АРД.

Трамп јавно го критикуваше Мадрид за време на состанокот, велејќи дека некои европски земји, вклучително и Шпанија, се однесувале лошо поради американските напади врз Иран. Трамп рече дека Шпанија одбила да даде дозвола за користење на своите воени бази и се закани дека САД би можеле да ја прекинат трговијата со земјата како одговор.
Мадрид одговори дека „САД мора да бидат свесни за автономијата на приватните бизниси, меѓународното право и билатералните трговски договори меѓу САД и Европската Унија“. За можното ембарго оцени дека ги има потребните ресурси да ги ограничи последиците.
САД имаат трговски суфицит со Шпанија од 4,8 милијарди долари. Извезуваат нафта и течен природен гас, а увезуваат маслиново масло, автоделови, челик и хемикалии.

извор

Иран ќе наплаќа „осигурување“ за премин на Ормускиот проток

18 мај 2026

Иран формира нова дигитална платформа за осигурување „Ормуз сејф“, како ново владино тело за управување со бродскиот сообраќај низ Ормускиот проток. Платформата ќе се потпира на плаќања со криптовалути.
Според планот на Министерството за економија, управувањето со теснецот преку рамка за осигурување би овозможило издавање на разни полиси за поморско осигурување, како и сертификати за финансиска одговорност, наместо да се наплаќа „патарина“. При идеални околности, ова би можело да генерира до 10 милијарди долари приходи за Техеран.
Планот ќе почне со осигурување кое покрива инспекција, задржување и конфискација на бродови. Штетата од воени напади нема да биде покриена.
„Овој модел би бил прифатлив за другите земји во мирно време, а сепак би му дозволил на Иран да врши контрола врз теснецот“, објави државната новинска агенција Фарс.

извор

Путин им нуди руски пасоши на жителите од регионот отцепен од Молдавија

18 мај 2026

Молдавските лидери ја осудија како „закана“ одлуката на Владимир Путин да го поедностави процесот на давање руско државјанство на жителите на регионот Придњестровие, кој се отцепи од Молдавија пред 36 години.
Една половина од жителите на Придњестровие веќе имаат руско државјанство. Декретот на Путин објавен во петокот им овозможува на уште 350.000 луѓе да добијат руски пасоши без да го исполнат условот за постојан престој во Русија.
„Ова е начин повторно да ни се закануваат, бидејќи на Русија не ѝ се допаѓаат нашите акции за реинтеграција. Веројатно им требаат повеќе луѓе за да испратат во војната во Украина“, изјави молдавската претседателка Маја Санду.
Рускиот амбасадор во Кишињев, Олег Озеров, изјави дека потегот е од хуманитарни причини, во согласност со меѓународното право, поради „зголемениот притисок“ од Молдавија врз Русите. Тој ги оцени реакциите како „лицемерие“, бидејќи Молдавија им дозволува на нејзини граѓани да добиваат романски пасоши.
Придњестровие се отцепи во 1990 година, кога Молдавија сè уште беше советска република. По двегодишен судир со повеќе од 1.000 жртви, двете страни се во мир, заштитуван од контингент од 1.500 руски војници. Регионот има свои политички институции - парламент, војска, полиција и поштенски систем.

извор