Вести › Набрзинка

Пред 135 години: Првата докторска дисертација за македонскиот јазик

27 ноември 2025

На 27 ноември 1890 (кога Тито не бил ни роден) балто-германскиот лингвист Леонард Готхилф Мазинг ја одбранил првата докторска дисертација за македонскиот јазик на тогашниот Дерптски универзитет (денес Тарту) во Естонија.
Младиот студент дошол во Тарту да студира теологија, но не тргнал по стапките на татко си и не станал свештеник, туку филолог.
Клучна улога во запознавањето со Македонија, како што Леонард Мазинг објаснува во својата докторска дисертација, имале двајца Македонци кои ги запознал во текот на неговите студии во Лајпциг и во Петроград: велешанецот Иван Ѓоргов и Димитар Топеничаров, по потекло од Охрид.
Мазинг оставил и лична кореспонденција со големиот поддржувач на македонскиот јазик - професорот Иван Александрович Бодуен де Куртене, кој бил негов ментор а му бил професор и на Крсте Петков Мисирков.

извор

САД ќе дозволат повисоки дози на зрачење од нуклеарните централи

3 јули 2026

Американските регулатори предложија разлабавување на стандардите за безбедност од зрачење на нуклеарните реактори за да се олесни и забрза изградбата на нови атомски централи.
Ќе се укине стандардот за заштита „Најниско разумно остварливо ниво“ ALARA, кој е линеарен и нема дефинирани прагови, врз основа на претпоставката дека „секоја доза на зрачење, без разлика колку е мала, носи ризици од развој на рак“. Придржувањето до стандардите ALARA е енормно скапо, зголемувајќи ја цената на изградбата и работа на реакторите за милијарди долари.
Операторите на нуклеарните централи ќе добијат поголема флексибилност да поставуваат прагови на дозволените дози на зрачење за работниците и околината, врз основа на специфичните околности и новите технологии.
Предложените измени се во согласност со наредбата на Доналд Трамп за четирикратно зголемување на американскиот капацитет за генерирање нуклеарна енергија од околу 100 гигавати во 2024 година на 400 гигавати во 2050 година.

извор

Заради пијани туристи, Сплит забранува ноќно продавање алкохол

3 јули 2026

Повраќање по улици, уринирање на јавни места, спиење по влезови, тепачки и гласно викање до раните утрински часови се неизбежен летен декор на популарните туристички дестинации како што е Сплит.
Градот ќе проба да стави крај на ова со забрана за продажба на алкохолни пијалоци во продавниците од 21 часот до 6 часот наутро.
Во јуни Брзата помош интервенирала во 50-тина случаи на алкохолизирани на јавни места, повеќе од нив млади туристи од странство.
„Ќе се изнакупуваат алкохол пред девет навечер,“ вели жител на градот кој не верува дека мерката ќе даде резултат.

извор