Вести › Набрзинка

Данска го повика амбасадорот на САД откако Трамп назначи човек за Гренланд

22 декември 2025

Премиерите на Данска и Гренланд од американскиот претстедател Доналд Трамп побараа да ги почитува нивните граници откако овој начначи специјален пратеник за Гренланд, данска територија со широко самоуправување.
Џеф Лендри, гувернер на Аризона, откако беше назначен за специјален пратеник на Трамп за Гренлад рече дека му е чест служи на оваа волонтерска позиција „за да се направи Гренланд дел од САД“.
Данска и Гренланд оценија дека во прашање се фундаментални принципи.
„Додека го имаме кралството Данска кое се состои од Данска, Фарските Острови и Гренланд, не можеме да прифатиме дека постојат такви што го поткопуваат нашиот суверенитет,“ изјави шефот на данската дипломатија, Ларс Локе Расмунсен.
Гренланд има исклучително важна геостратешка позиција бидејќи лежи меѓу Северна Америка и Европа, на раскрсницата меѓу Арктичкиот Океан и Северниот Атлантик. Таа положба го прави клучен за воена безбедност, контрола на арктичките морски патишта и натпреварот за ресурси. Притоа е богат со минерални суровини (железна руда, цинк, олово, никел, злато, уран, ретки земјени елементи), како и со големи резерви на нафта, природен гас и слатка вода во форма на мраз.

извор

Иран ќе наплаќа „осигурување“ за премин на Ормускиот проток

18 мај 2026

Иран формира нова дигитална платформа за осигурување „Ормуз сејф“, како ново владино тело за управување со бродскиот сообраќај низ Ормускиот проток. Платформата ќе се потпира на плаќања со криптовалути.
Според планот на Министерството за економија, управувањето со теснецот преку рамка за осигурување би овозможило издавање на разни полиси за поморско осигурување, како и сертификати за финансиска одговорност, наместо да се наплаќа „патарина“. При идеални околности, ова би можело да генерира до 10 милијарди долари приходи за Техеран.
Планот ќе почне со осигурување кое покрива инспекција, задржување и конфискација на бродови. Штетата од воени напади нема да биде покриена.
„Овој модел би бил прифатлив за другите земји во мирно време, а сепак би му дозволил на Иран да врши контрола врз теснецот“, објави државната новинска агенција Фарс.

извор

Путин им нуди руски пасоши на жителите од регионот отцепен од Молдавија

18 мај 2026

Молдавските лидери ја осудија како „закана“ одлуката на Владимир Путин да го поедностави процесот на давање руско државјанство на жителите на регионот Придњестровие, кој се отцепи од Молдавија пред 36 години.
Една половина од жителите на Придњестровие веќе имаат руско државјанство. Декретот на Путин објавен во петокот им овозможува на уште 350.000 луѓе да добијат руски пасоши без да го исполнат условот за постојан престој во Русија.
„Ова е начин повторно да ни се закануваат, бидејќи на Русија не ѝ се допаѓаат нашите акции за реинтеграција. Веројатно им требаат повеќе луѓе за да испратат во војната во Украина“, изјави молдавската претседателка Маја Санду.
Рускиот амбасадор во Кишињев, Олег Озеров, изјави дека потегот е од хуманитарни причини, во согласност со меѓународното право, поради „зголемениот притисок“ од Молдавија врз Русите. Тој ги оцени реакциите како „лицемерие“, бидејќи Молдавија им дозволува на нејзини граѓани да добиваат романски пасоши.
Придњестровие се отцепи во 1990 година, кога Молдавија сè уште беше советска република. По двегодишен судир со повеќе од 1.000 жртви, двете страни се во мир, заштитуван од контингент од 1.500 руски војници. Регионот има свои политички институции - парламент, војска, полиција и поштенски систем.

извор