- На 81 година, денес, 05.09.2025, почина Илинденка Петрушева, една од најзначајните филмски критичарки во земјава. Родена во 1944 година во Горна Џумаја, Бугарија, таа се школувала во Скопје и Загреб. Од 1972 година била уредник на филмската редакција во Домот на младите во Скопје (денес МКЦ).
- Таа е еден од основачите на Кинотеката на Македонија во 1974 година. Таму работеше до периодот од февруари 1999 до август 2001 година, кога е назначена за советник на министерот за култура за кинематографска и драмска дејност. По тој период повторно се враќа во Кинотеката на Македонија, каде работи како советник-филмолог.
- Во Кинотеката работеше на повеќе истражувачки проекти од историјата и теоријата на филмот во Македонија. Учествувала на повеќе научни симпозиуми од областа на филмот. Долги години била уредник на Кинотечен месечник, како и главен и одговорен уредник на списанието за историја и теорија на филмот „Кинопис“.
- Од бројните нејзини книги, последната беше објавена во 2022-та – „Старите кина (киноприкажувањето во Македонија 1897-1954)“ (Букбокс осврт за неа тука).
- Политичкиот трилер „Битка по битка“ на режисерот Пол Томас Андерсон беше најголемиот победник на доделувањето на Оскари 2026, освојувајќи вкупно шест награди, меѓу кои и Оскар за најдобар филм. Филмот, во кој главната улога ја игра Леонардо Ди Каприо, ја следи приказната за милитантни активисти во САД што се борат за правата на мигрантите. Пол Томас Андерсон за првпат во кариерата освои Оскар – и тоа за најдобар режисер, најдобро адаптирано сценарио и како копродуцент на филмот.
- Главниот фаворит по бројот на номинации, филмот „Грешници“ на режисерот Рајан Куглер, имаше рекордни 16 номинации и на крај освои четири Оскари. Мајкл Б. Џордан ја доби наградата за најдобар актер за двојната улога во „Грешници“, победувајќи ги номинираните Леонардо Ди Каприо и Тимоти Шаламе.
- Оскарот за најдобра актерка го освои ирската актерка Џеси Бакли за улогата во драмата „Хамнет“, каде ја игра сопругата на Вилијам Шекспир.
- Шон Пен го освои третиот Оскар во кариерата – за најдобра споредна машка улога, за ликот на корумпиран воен офицер во „Битка по битка“.
- За првпат во историјата на наградите, Оскарот за најдобра камера го освои жена – снимателката Отом Дуралд Аркапо за филмот „Грешници“.
- За првпат беше доделена и нова награда за најдобар кастинг, која ја доби Касандра Кулукундис за филмот „Битка по битка“.
- Во категоријата за најдобар краток филм имаше ретко изедначување, па наградата ја поделија филмовите „Пејачи“ и „Двајца луѓе разменуваат плунка“.
(фото: EpaImages)
Фото: EpaImages
- Мистериозниот графити уметник, чиј идентитет се чува во тајност со децении, е тема на истражувачки текст на Ројтерс. Тој нè води од Хоренка, бомбардирано село во Украина, преку Лондон до Њујорк, земајќи предвид претходно необјавени американски судски досиеа и полициски извештаи, како и изјава на поранешна партнерка која била во врска со уметикот четири години пред тој да „транзитира“ во Бенкси. Истовремено, се гео-лоцираат објекти од мемоари и изјави на негови соработници.
- Трагата на сите овие извори упатува на Робин Ганингам, роден во Бристол во 1973, кој некое време го користел името Дејвид Џонс.
- Најинтересен дел е анализата на економската позадина на работата на овој уметник. Централна улога во системот има организацијата Pest Control, основана во 2008 година, која практично го регулира пазарот - ги автентицира неговите дела и одлучува кој ќе биде првиот кој ќе има шанса да ги купи оние најновите. Зад мистериозната јавна слика на уличен бунтовник oттаму постои добро организиран и профитабилен уметнички бизнис, кој сепак останува нетранспарентен и силно контролиран.
- Во исто време, анонимноста на Бенкси и неговата критика на капитализмот создаваат парадокс: уметност која го критикува пазарот e дел од глобален и многу профитабилен уметнички пазар.
