Во минатото било сосема прифатливо да се зборува за „помош за сакати лица“ или за организации кои во своето име го користеле зборот „сакат“. Денес таквите изрази се сметаат за навредливи. Наместо нив се појавиле термини како „хендикепирани“, потоа „лица со попреченост“, а во поново време и „лица со поинакви способности“. Но и овие нови називи со текот на времето почнуваат да ги носат истите негативни асоцијации што ги имале претходните.
Американскиот лингвист Џон Меквортер објаснува дека проблемот не е во самите зборови, туку во ставовите на луѓето. Кога општеството има предрасуди кон одредена група, тие предрасуди постепено се „лепат“ и на новите називи. Затоа ниту еден еуфемизам не останува трајно неутрален. Како пример го наведува англискиот збор welfare, кој првично значел благосостојба и грижа за луѓето. Со текот на времето, поради политички и општествени дебати, зборот добил негативни конотации, па денес често се заменува со изрази како „парична помош“ или со бирократски кратенки за социјални програми.
Сличен процес се случувал и со многу други поими. „Контрола на раѓање“ била заменета со „семејно планирање“, но и новиот израз подоцна почнал веднаш да асоцира на контрацепција. Зборот „чистач“ бил заменет со „одржувач на објект“, но по некое време и новиот термин почнал да се доживува на ист начин како стариот. Политичарите и активистите често се надеваат дека новите називи ќе создадат нов начин на размислување, но искуството покажува дека мислењето на луѓето на крајот ги стигнува и новите зборови. Ако односот кон некоја појава остане ист, и новиот термин со текот на времето ќе ја добие истата тежина како стариот.
Истото важи и за деловниот и политичкиот јазик. Изразот „намалување на работната сила“ бил заменет со „даунсајзинг“, а уривањето сиромашни населби било претставувано како „урбана обнова“. Но кога јавноста ги увидела вистинските последици од тие политики, и новите термини добиле негативно значење. Според Меквортер, ваквите промени не се знак дека јазикот се „расипува“, туку дека општеството постојано се обидува да најде попрецизни и попристојни начини на изразување. Бидејќи ставовите на луѓето се менуваат побавно од зборовите, еуфемизмите неизбежно стареат и мора да бидат заменувани со нови.
Види претходно:
Дејвид Седарис - Чуму еуфемизми?
Ту формации: еуфемизми во медицината
Еуфемизми за секс од 19 век
