Што се случило кога Дали го запознал Фројд?

Откачениот надреалист со години мечтаел да го запознае човекот чии идеи за соништата, потсвеста и човечката психа силно влијаеле врз неговата уметност. Кога конечно се сретнале во Лондон во 1938 година, средбата не поминала баш онака како што замислувал. Нивниот краток разговор открил нешто неочекувано за тоа како секој од нив го гледал другиот.

Дали со години бил фасциниран од Фројд. Уште како студент во Мадрид ги проучувал неговите текстови за соништата, сексуалноста и човечката потсвест, а особено силно врз него влијаела „Толкување на соништата“. Бил толку опседнат со Фројд што замислувал средби и разговори со него. По неколку неуспешни обиди да го запознае во Виена, во 1938 година конечно добил можност преку нивниот заеднички пријател, австрискиот писател Штефан Цвајг.

Се сретнале на 19 јули 1938 година во домот на Фројд во Лондон, каде што психоаналитичарот живеел во егзил откако избегал од нацистичкото прогонство во Австрија. Дали дошол добро подготвен: со себе ја донел сликата „Метаморфозата на Нарцис“ од 1937 година, како и текст што го напишал за паранојата, надевајќи се дека Фројд ќе го сфати сериозно и како уметник и како интелектуалец.

Но средбата не се одвивала според неговите очекувања. Дали имал впечаток дека Фројд го набљудува речиси како научен примерок. Гледајќи го, Фројд му рекол на Цвајг дека никогаш не видел „толку комплетен примерок на Шпанец“ и го нарекол фанатик. Кога ја разгледувал сликата, забележал дека во класичните слики го бара несвесното, додека во сликите на Дали го бара свесното. Дали оваа забелешка ја доживеал како навреда. Подоцна направил неколку скици на Фројд, а покрај една запишал дека неговиот череп е полжав, а мозокот има форма на спирала што може да се извади со игла.

Сепак, впечатокот на Фројд бил многу попозитивен. Иако претходно бил скептичен кон надреалистите и генерално не бил особено заинтересиран за авангардната уметност, средбата со Дали го натерала да го преиспита своето мислење. Подоцна му рекол на Цвајг дека дотогаш надреалистите ги сметал за речиси целосно откачени, но дека овој млад Шпанец, со своите фанатични очи и несомнено техничко мајсторство, го натерал да го преиспита таквиот став.

Така, средбата што за Дали била разочарувачка сепак оставила трага кај двајцата: Дали конечно го запознал човекот чии идеи со години силно влијаеле врз неговата уметност, а Фројд, пак, за првпат посериозно го преиспитал својот скептицизам кон надреализмот.

извор

1 октомври 2026 - 16:39