Зборот „дилетант“ потекнува од италијанското dilettante и првично означувал човек што се занимава со нешто, особено со уметност, од задоволство. Дури подоцна добил негативно значење, поврзано со недостиг од знаење, вештина и сериозност. Но дилетантот не е исто што и површниот љубопитко кој само ја загребува површината на некоја тема. Тој може да навлезе длабоко во различни области, да учи и да создава, но без сопствениот идентитет да го врзе за една единствена дејност. Не е ниту обичен набљудувач што талка низ светот без да се вклучи во него: дилетантот активно учествува, експериментира и ужива во она што го прави.
Уште на крајот на 18 век, Гете и Шилер се обиделе да ги испитаат предностите и слабостите на дилетантизмот. Ги ценеле љубопитноста и желбата за творење, но предупредувале дека дилетантот понекогаш сака да ги прескокне неопходните чекори, да се прогласи за успешен пред да стекне вистинска вештина. Тоа е оправдана забелешка: не секоја активност може да се совлада без сериозно учење и вежбање, а не би сакале, на пример, да бидеме под хируршки нож на дилетант. Сепак, проблемот настанува кога секоја активност ја мериме според професионалните стандарди и очекуваните резултати. Дел од привлечноста на дилетантизмот е токму во тоа што не мора сè да води кон успех, признание или титула. Понекогаш е доволно нешто да го правиме затоа што ни причинува задоволство – дури и ако тоа значи да пееме караоке без да имаме намера да станеме пејачи.
Дилетантот, всушност, нуди поинаква слобода. Од една страна, може да ги приближи уметноста, знаењето и практиките што обично изгледаат затворени за пошироката публика. Од друга, слободно се движи меѓу различни области, без потреба во некоја од нив да се насели засекогаш. Денес може да се занимава со сликарство, утре со пчеларство, да учи јазици, да свири хармоника, да пече леб. Не мора секоја нова љубопитност да стане животен повик. Дилетантот така е космополитски патник кој постојано открива нови места, но никаде не останува заробен. Таквиот пристап ја отфрла и идејата дека мораме да „останеме во својата лента“, односно дека само долгогодишната посветеност ни дава право да се интересираме за некоја област.
Оваа подвижност не значи дека дилетантот е неспособен за страст или длабока посветеност. Напротив, може со години да биде целосно внесен во некоја активност, а потоа едноставно да почувствува дека неговиот интерес завршил и да продолжи понатаму. Се разбира, ваквиот живот не е секогаш лесен. Дилетантот ретко добива јавно признание, бидејќи општеството полесно ги препознава тесната стручност и јасно дефинираните професионални достигнувања. Често останува и на маргините на заедниците организирани околу една област, како вечен посетител кој не сака да стане нејзин постојан член. Но не мора секој да го избере тој пат. Некои луѓе навистина имаат една голема страст на која сакаат да ѝ го посветат животот. За оние, пак, што постојано ги привлекува разновидноста на светот, дилетантизмот нуди можност за исполнет живот без потреба од постојано докажување.
извор
