Кога денес некој вели дека со член на семејството е „на дистанца“ или целосно го прекинал контактот, тоа често го доживуваме како карактеристика на современото индивидуалистичко општество. Социјалните мрежи се полни со совети за тоа како да се постават граници или да се прекине контактот со токсичен член од семејството, партнер или друг роднина. Но историчарката Кејти Баркли покажува дека семејното отуѓување е многу постаро. Не постоел еден универзален начин на кој луѓето се справувале со семејните конфликти: економските услови, општествените норми и емоциите влијаеле врз тоа кога некој можел да си замине и колку бил подготвен да плати за тоа со губење на семејните врски.
Во европскиот фолклор од средниот и раниот нов век често се појавува мотивот на човекот што го напушта домот и тргнува на пат. Понекогаш причината е токму семеен конфликт. Во средновековната приказна за Парсифал, на пример, синот ја напушта мајка си за да стане витез, спротивно на нејзините желби. Таа умира од болка, па можноста за помирување исчезнува. Парсифал подоцна доживува успех, љубов и повторна средба со одамна изгубениот брат, но таквиот среќен исход веројатно бил исклучок. Многумина од луѓето што живееле како просјаци и скитници можеби завршиле на патот затоа што животот дома станал неподнослив. Сепак, и таквиот живот бил тежок: заедниците биле сомничави кон странците и обично биле подготвени да им дадат привремено засолниште, но не и да ги прифатат трајно.
За луѓето од раниот нов век, семејството било многу повеќе од тесниот круг на родители и деца. Човекот се гледал себеси како дел од поширока семејна мрежа и од долга лоза, а од децата се очекувало да придонесуваат за нејзиниот опстанок и углед. Колку семејството било побогато, толку поголеми биле вложувањата во неговата иднина. Послушноста кон родителите не била само религиозна должност, туку и начин на кој детето ја покажувало својата љубов. Затоа семејните конфликти можеле да имаат многу посериозни последици отколку денес.
Особено чувствително прашање бил бракот. Бидејќи со бракот се поврзувале две семејства, од децата се очекувало да соработуваат со родителите при изборот на партнер. Кога некој ќе се оженел или омажел без нивна согласност, родителите можеле целосно да го отфрлат. Шкотската аристократка Изобел Хеј, на пример, во 1682 година го напуштила односот со својот син откако тој тајно се оженил. Таа одбила да ја запознае неговата сопруга и не сакала понатамошен контакт со него. Неколку години подоцна, војвотката од Хамилтон постапила слично кога нејзиниот син се оженил без нејзина согласност. Нејзиниот сопруг, пак, во друга семејна ситуација се обидел да ја зачува врската така што едноставно се преправал дека не знае за бракот на својот брат. Но таквото примирје не траело долго.
Одлуката да се отфрли член на семејството била болна и за двете страни. Сочуваните писма покажуваат дека браќата и сестрите меѓусебно се убедувале дали одбраната на семејната чест навистина вреди повеќе од односот со детето. И отфрлените деца често очајно барале помирување. Семејните мрежи, меѓутоа, не ги опфаќале само крвните роднини. Во аристократските домаќинства, слугите често живееле со семејството со генерации и развивале силно чувство на припадност. Во 18 век и овие врски почнале да се менуваат. Со ширењето на платената работа и постепеното исчезнување на старите долгорочни договори меѓу господарите и слугите, луѓето добиле поголема слобода да си заминат. Наместо договори што траеле шест месеци, една година или седум години, сè почеста станувала неделната плата. Со пари во џебот човекот полесно можел да го напушти работодавачот, градот, па дури и семејството. Економската зависност што некогаш ги принудувала луѓето да трпат неподносливи односи постепено се намалувала.
Но можноста да се прекине со семејството не била еднаква за сите. Како впрочем и денес, на самците, луѓето без деца и сиромашните понекогаш им било полесно да заминат. Младите жени кои во 19 век заминувале од Европа во Северна Америка често им испраќале пари на родителите и браќата и сестрите, но можеле и едноставно да исчезнат и да започнат нов живот. И мажите полесно можеле да побегнат од лош брак. Случаите на бигамија покажуваат дека некои од нив се преселувале, земале нов идентитет и создавале ново семејство. Причините често биле сосема обични: бракот станал непријатен или човекот едноставно бил несреќен.
Во 20 век ова постепено се менувало. Развојот на системите за социјална заштита ја намалил зависноста од семејството, а поголемата достапност на образование и подобрите приходи им овозможиле на луѓето да бидат посамостојни. Паралелно со тоа се менувал и начинот на кој човекот се доживувал себеси: психолошките теории сè повеќе го нагласувале индивидуалниот интерес, а не само интересот на семејството. Така, прекинот со роднините станал помалку ризичен и, барем во материјална смисла, полесно изводлив, што не значи дека е и психолошки поедноставен.
извор
