„Отфрлениот“, филм на Винсент Гаренк, отвора со навидум обичен ден во училиште во Париз, со палави тинејџери кои „зујат“ по ходниците и наставници кои се обидуваат да им го задржат вниманието на час. Еден од нив, Самуел Пати, предава историја, но и предмет кој кај нас би се нарекол Граѓанско образование. Тема тој ден, согласно наставната програма, е слободата на изразување. На платформата со материјали кои стојат на располагање на наставниците од цела Франција се закачени и карикатури од Шарли Ебдо, каде само пет години претходно се случи познатиот терористички инцидент. Пред да ги прикаже пред учениците, тој ги повикува оние на кои тоа не им е пријатно да излезат или да ги покријат очите. Дури и оние гледачи кои никогаш не слушнале за вистинскиот Пати, насетуваат дека од тој момент нештата ќе одат само на полошо.
Паралелната приказна го потпомага тоа чувство - една од ученичките од класот е пред суспензија поради голем број неоправдани и лошо поведение. Таа го користи настанот за пред родителите да излаже дека причината за нејзините чести отсуства е расизмот на училиштето и конкретниот наставник, кој во нејзината верзија не само што понудил опција учениците да излезат, туку ги стигматизирал точно муслиманите како неа и ги навредувал. Татко ѝ распалува онлајн кампања на која се „лепи“ радикален локален проповедник и нештата излегуваат вон контрола. Кога се дознава дека ученичката воопшто не била тој ден на часот, тоа веќе не може да ја сопре лавината.
Највознемирувачки притоа е начинот на кој се прикажани институциите – училиштето, образовната администрација, полицијата и локалните власти – кои, секој на свој начин, потфрлаат во обидот да го заштитат човекот за кого веќе постои сериозна закана. Насловот се однесува токму на тоа отфрлање или напуштање: не само на осаменоста на Пати, туку и на низата мали отстапки, стравови, погрешни проценки и пропуштени можности што го оставиле без вистинска заштита.
Една од најголемите вредности на филмот е воздржаноста со која му пристапува на исклучително тешкиот материјал. Антоан Ренарц во улогата на Пати и Емануел Берко како директорката на училиштето создаваат уверливи ликови, без непотребна патетика и херојска стилизација. Иако гледаме настани чиј исход ни е веќе познат, тензијата расте со секоја сцена и како во античка трагедија изгледа дека има само еден крај.
Неговата слабост пак е завршницата - наместо да му верува на гледачот дека ја разбрал тежината на трагедијата, филмот како да чувствува потреба да ја заокружи со јасна порака за единството, толеранцијата и одбраната на републиканските вредности. Тоа има своја емоционална и општествена оправданост, особено ако се има предвид вистинскиот настан, но истовремено може да делува помирливо и малку програмски. Колективната комеморација лесно создава впечаток дека општеството, преку заедничкото жалење и јавното осудување на насилството, повторно воспоставило морална кохезија. Но токму филмот покажува колку институционални и општествени слабости овозможиле трагедијата да се случи. Дали едно општество навистина се соочило со сопствените пропусти ако на крајот успее само да произведе симболичен чин на единство?
Илина, Букбокс
