Off Café › Набрзинка

Трагичната љубовна приказна на Лаза Костиќ и Ленка Дунѓерски

9 декември 2021

Една од најпотресните и трогателни љубовни приказни за кои слушнала Србија - големиот Лаза Костиќ и Ленка Дунѓерски, ќерка на неговиот кум. На семејството му била гордост и уште во тие 1890-ти била нашетана, свирела клавир и зборувала неколку јазици.
Во нејзиниот дневник, Ленка ќе напише:
„Денес го видов прв пат. Оди гордо и има принцовско држење. Со бушава коса е, извиени мустаќи што веќе оддаваат некаков театарски ефект, очите округли и испупчени, во кои се гледа голема умност и душевна длабочина…“
Се дружат и се гледаат со години, но тој постојано ја одбива, велејќи дека е стар за неа. Живеел во манастирот Крушедол, па на предлог на таткото на Ленка, се оженил со некоја друга жена.
Дневникот потоа:
„Готово е сѐ. Тој се ожени! Можеше ли да биде посвиреп? За кум го викна татко ми! Совршено злосторство, без траг. Но, зошто? Што лошо направив? Зошто се ожени за богатство и само за тоа? Слушам, не е ни убава, ни млада, само миразџика. Зар на тоа спадна мојот голем поет и сите негови и мои идеали? Отиде мојата среќа. Што ќе ми е сега и животот?
Веста за смртта на несудената љубов, Лаза Костиќ ја примил во Венеција. Отишол во црквата Санта Марија дела Салуте да се моли и да бара прошка. Веројатно во тој момент, во неговата измачена душа се јавуваат првите стихови од песната која ќе ги вообличи тие цели 14 години по смртта на Ленка по кои и самиот ќе ѝ се придружи. Така настанува Santa Maria della Salute, најубавата љубовна песна напишана на српски јазик, крик и очајнички плач за изгубената љубов на Лаза Костиќ и Ленка Дунѓерски.

извор

Казна за убавината: Невидливото страдање на исклучително убавите жени

31 мај 2026

Со векови, филозофи и писатели ја дебатираат смислата на убавината. Платон славно ја поврзувал убавината со моралната вистина - опишува „скала на љубовта“, каде физичката привлечност е само првиот чекор кон повисоко размислување за совршената, апстрактна Убавина сама по себе. Во ова гледиште, убавината не е нешто што корумпира, туку нешто што возвишува - може да ја води душата кон добрина и доблест.
Во современиот дискурс, оваа тензија често се разгледува преку концептот на pretty privilege (привилегија на убавината). Истражувањата во социјалната психологија го потврдуваат она што е познато како „хало ефект“: тенденцијата да се претпостави дека физички привлечните луѓе поседуваат и други позитивни особини, како интелигенција, добрина и компетентност.
Убавината функционира и како предност и како товар. Привлечните луѓе може да имаат социјални придобивки, но истовремено се изложени на стереотипи, многу повеќе критика или дури и незадоволство од околината. Жените, особено, често се наоѓаат во оваа противречност: наградени се за својот изглед, но истовремено се судени или ограничени токму поради него.

извор

10 најдобри историски музеи во Европа

14 мај 2026

Еден од нив е Британскиот музеј во Лондон за каде што мора виза, а не е едноставна за добивање, но до скоро сите други има директен лет, без сопки.
За сите има цена на влез и што ќе видите, а често, комбинацијата на сумата што треба да се плати за лет плус влез во музејот е помала од вечера за двајца во скопски ресторан.
Во Стокхолм на пример, може да се види скандинавски воен брод од 1628 година, во музејот Васа.

извор