Бавчи

Бавчи: Дејан / Бавча Вистинска

Бидејќи повеќето луѓе кои планираат да засадат нешто ново во својот двор ќе се активираат со доаѓањето на пролетта, можеби ќе ги интересира каде да појдат да си купат растение. Кои гарден-центри ги има на располагање, посебно за Скопјани?

Во претходната статија пишував општо за хазардните дрвја. Во оваа ќе кажам како да се справиме со нив. Од сите дрва што еден професионален дрвосечач некогаш ќе треба да ги одржува или сече овие ќе му направат најголем стрес, а понекогаш и на сопствениците на такви дрвја, ако се воопшто свесни за опасноста.

Некои од нас што имаме силни чувства кон дрвјата и шумите, мора да си ги урамнотежиме тие чувства со разумот. Фактите велат дека, иако се долговечни, дрвјата сепак си имаат крај, време кога откажуваат животните функции и тие побрзо или побавно се распаѓаат, умираат. Ако не го сфатиме исправно ова, може да отидеме во друга крајност – да чуваме дрвја кои се опасни по живот! Некаде се оди на суд за ова. А, ако некој човек или дете настрада поради наше дрво кое по секоја цена сме го чувале, предоцна е веќе за суд... 

Градските дрвја, за разлика од шумските, треба и мора да се обликуваат. И шумските може да се обликуваат, но изгледа таму секогаш се трга од парите - колку вложуваш за нешто а колку ќе добиеш. Во шумите наменети за стопанска сеча целта на оформувањето поединечни стебла е поинаква и обично се користат техники поврзани со густината на садење и со видот на сеча отколку вистинско обликување. Но, дури и тие можат да извлечат корист од начелата на текстов што следи. И во шумарството се користи термин „грешки во дрвјата“ за непожелни форми кои не можат максимално да се искористат финансиски. Барем сопствениците на приватни шуми би требало да ги знаат. Но овде ќе зборувам за оформување градски дрвја, нешто што обичните луѓе ги засега повеќе.  

Во претходната статија зборував за состојбата на јавното зеленило по градовите низ Македонија. Наведов неколку проблеми и сугестии. Во оваа реков дека ќе кажам нешто поконкретно за јавното зеленило во главниот град.

Јавното зеленило по градовите сè повеќе ќе биде предмет за дебата. Има неколку причини за тоа. Барем една е добра. Мое мислење е дека повеќето не се. Дозволете да ви образложам. (Ќе правам кратки осврти и на приватното зеленило). Посебно ќе се осврнам на потребата од дозвола за сечење.

Без сомнение, некои работи што ги среќаваме додека шетаме низ природа се многу таинствени. Предизвикуваат и некои од најсилните чувства кај нас. Има луѓе кои имаат разни фобии од нив и се плашат и да погледнат во нив, други кои се поофанзивни и ги ништат кај и да ги сретнат, трети кои со сласт шират приказни за нив без никаква основа, но и такви кои ги гледаат само преку некаква корист. Јас лично не сум во ниедна група.

Втора најчеста причина поради која ме ангажираат муштериите е плевење. Веднаш да кажам, не го сакам ич. Но, и тоа мора некој да го прави. Уште потешко и од самото плевење ми паѓа кога гледам дека некаде трудот е бесмислен бидејќи не се прават работите до крај. Ако не се покрие голата земја со некој мулч, џабе плевењето.

Новогодишните и божиќните празници се на праг (во поголемиот дел од светот редоследот им е обратен). Едно од нивните најпрепознатливи обележја е елката. Иако главно се користи како украс за домот, има ли нешто поврзано со неа за што би требало да размислиме подлабоко? На пример, како стои од еколошка гледна точка? Што со елките после празниците?

Декември е. Започнаа најдобрите месеци за кроење. Можеби чудно за некого, можеби ново, но со кроењето би требало да завршиме ПРЕД почетокот на пролетта. Не се приспособува природата на нас; ние треба на неа. Но, како се крои? И, зошто воопшто да кроиме? Оваа статија ќе биде за кроењето грмушки.

Подолго време сакав да напишам нешто на оваа тема. Бидејќи зимата дојде (речиси) и, како и секоја година со неа и аерозагадувањето, решив тој текст да биде сега. Една друга важна причина е тоа што ме мачи недостатокот на морал, визија и идеали во поглед на заедничкото живеење. Мислам дека осврт на историјата на човечкото живеење во населби, и како тоа се одразило на екологијата може да биде корисно за сите нас (а ќе се освежам и самиот).

Дали понекогаш кроиш дрвца? Можеби имаш и поголеми дрва во двор. Ако е така, и ако сакаш да го правиш тоа квалитетно и за доброто на дрвото, сигурно ќе те интересира како исправно се сече гранка. Што? Имало „исправно и прогрешно“? Замисли!.. Дури и во 21.век, кога се игнорираат нормите на секое поле и сè се сведува на релативно (права, слободи), се уште може да ни бидат од корист норми... ако се потрудиме да ги разбереме и примениме во пракса.

Во природата постојат три вида организми – „производители“ (зелените растенија и микроорганизми што прават храна и воздух за сите од извесни ограничени ресурси), „потрошувачи“ (ние и други што го јадеме и дишиме тоа) и „разградувачи“ (разни микроорганизми кои разградуваат мртви тела и нивни делови и ги враќаат ресурсите назад, за произвoдителите да имаат материјал за „производство“). Компостирањето е правење услови за разградувачите а, логично, ни носи ќар и на нас.

Некогаш кога нашите племиња доаѓале наваму (без разлика кој кое племе и да бил), сè било зелено и под гооолема шума со гооолеми дрвја (ќе ви објаснам во некој друг текст зошто сум толку сигурен во ова). Ако сега се качиш на Водно или на Скопска Црна Гора и ја погледнеш Скопската Котлина (важи и за сите други градови) ќе видиш само остатоци од тоа зеленило, а посебно ретки се дрвјата. Изгледа дека сме „војувале“ долго и „крваво“ со шумата која сме ја затекле... Кои методи и тактики се докажале најуспешни? Каков е исходот од „војната“ досега?

Се случува додека некаде шишам жива ограда, некој минувач да ми пристапи и да ме праша од каде ми се ножиците со кои работам. Се гледа восхит во неговите очи. Моите ножици сечат беспрекорно веќе 8 години. Се гледа дека не се нови и дека се „убиени“ од работа. И неговите некогаш сечеле... кога биле нови. Но, по некое време, обично по некој месец или година, веќе се за во канта. Не сечат. Како веќе и да се заʼрѓани.